اتحاد جماهیر شوروی چه زمانی ظهور کرد؟ ببینید "اتحادیه شوروی" در سایر لغت نامه ها چیست. شکل گیری و دستاوردها

اتحاد جماهیر شوروی
بزرگترین ایالت سابق جهان از نظر مساحت، دوم از نظر قدرت اقتصادی و نظامی و سومین کشور از نظر جمعیت. اتحاد جماهیر شوروی در 30 دسامبر 1922، زمانی که جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه (RSFSR) با جمهوریهای سوسیالیستی شوروی اوکراین و بلاروس و جمهوری سوسیالیستی فدراتیو اتحاد جماهیر شوروی ماوراء قفقاز ادغام شد، ایجاد شد. همه این جمهوری ها پس از انقلاب اکتبر و فروپاشی امپراتوری روسیه در سال 1917 به وجود آمدند. از سال 1956 تا 1991، اتحاد جماهیر شوروی متشکل از 15 جمهوری اتحادیه بود. در سپتامبر 1991، لیتوانی، لتونی و استونی اتحادیه را ترک کردند. در 8 دسامبر 1991، رهبران RSFSR، اوکراین و بلاروس در نشستی در Belovezhskaya Pushcha اعلام کردند که اتحاد جماهیر شوروی وجود ندارد و با تشکیل یک انجمن آزاد - مشترک المنافع کشورهای مستقل (CIS) موافقت کردند. در 21 دسامبر، در آلماتی، رهبران 11 جمهوری پروتکلی را در مورد تشکیل این مشترک المنافع امضا کردند. در 25 دسامبر، رئیس جمهور اتحاد جماهیر شوروی، M.S. گورباچف استعفا داد و روز بعد اتحاد جماهیر شوروی منحل شد.

موقعیت جغرافیایی و مرزها.اتحاد جماهیر شوروی نیمه شرقی اروپا و یک سوم شمالی آسیا را اشغال کرد. قلمرو آن در شمال عرض جغرافیایی 35 درجه شمالی قرار داشت. بین 20 درجه شرقی و 169 درجه غربی اتحاد جماهیر شوروی از شمال با اقیانوس منجمد شمالی همسایه بود که بیشتر سال یخ زده بود. در شرق - دریاهای برینگ، اوخوتسک و ژاپن که در زمستان یخ می زنند. در جنوب شرقی با کره شمالی، جمهوری خلق چین و مغولستان هم مرز بود. در جنوب - با افغانستان و ایران؛ در جنوب غربی با ترکیه؛ در غرب با رومانی، مجارستان، اسلواکی، لهستان، فنلاند و نروژ.
اتحاد جماهیر شوروی با اشغال بخش قابل توجهی از سواحل دریاهای خزر، سیاه و بالتیک، دسترسی مستقیم به آب های آزاد و گرم اقیانوس ها نداشت.از سال 1945، مساحت اتحاد جماهیر شوروی 22402.2 هزار متر مربع بوده است. کیلومتر، از جمله دریای سفید (90 هزار کیلومتر مربع) و دریای آزوف (37.3 هزار کیلومتر مربع). در نتیجه فروپاشی امپراتوری روسیه در طول جنگ جهانی اول و جنگ داخلی 1914-1920، فنلاند، لهستان مرکزی، مناطق غربی اوکراین و بلاروس، لیتوانی، لتونی، استونی، بسارابیا، بخش جنوبی ارمنستان و منطقه یوریانخای (در سال 1921 به جمهوری خلق اسماً مستقل تووان تبدیل شد) از دست رفتند. اتحاد جماهیر شوروی در زمان تأسیس در سال 1922 مساحتی معادل 21683 هزار متر مربع داشت. کیلومتر در سال 1926، اتحاد جماهیر شوروی مجمع الجزایر سرزمین فرانتس یوزف را در اقیانوس منجمد شمالی ضمیمه کرد. در نتیجه جنگ جهانی دوم، مناطق زیر ضمیمه شدند: مناطق غربی اوکراین و بلاروس (از لهستان) در سال 1939. ایستموس کارلیایی (از فنلاند)، لیتوانی، لتونی، استونی، و همچنین بسارابیا و بوکووینا شمالی (از رومانی) در سال 1940. منطقه پچنگا یا پتسامو (از سال 1940 در فنلاند) و تووا (به عنوان جمهوری سوسیالیستی شوروی خودمختار تووا) در سال 1944. نیمه شمالی پروس شرقی (از آلمان)، ساخالین جنوبی و جزایر کوریل (از سال 1905 در ژاپن) در سال 1945.
جمعیتدر سال 1989، جمعیت اتحاد جماهیر شوروی 286717 هزار نفر بود. فقط در چین و هند بیشتر بود. در طول قرن 20. تقریباً دو برابر شد، اگرچه نرخ رشد کلی از میانگین جهانی عقب بود. سال های قحطی 1921 و 1933، جنگ جهانی اول و جنگ داخلی رشد جمعیت را در اتحاد جماهیر شوروی کند کرد، اما شاید دلیل اصلی این تاخیر، خسارات متحمل اتحاد جماهیر شوروی در جنگ جهانی دوم باشد. تلفات مستقیم به تنهایی بیش از 25 میلیون نفر بوده است. اگر خسارات غیرمستقیم را در نظر بگیریم - کاهش نرخ تولد در زمان جنگ و افزایش نرخ مرگ و میر ناشی از شرایط دشوار زندگی، آنگاه رقم کل احتمالاً از 50 میلیون نفر فراتر می رود.
ترکیب و زبان های ملیاتحاد جماهیر شوروی به عنوان یک کشور اتحادیه چندملیتی ایجاد شد که شامل (از سال 1956، پس از تبدیل SSR کارلو-فنلاند به جمهوری خودمختار شوروی سوسیالیستی کارلی، تا سپتامبر 1991) از 15 جمهوری، که شامل 20 جمهوری خودمختار، 8 منطقه خودمختار و 10 منطقه خودمختار - همه آنها در امتداد خطوط ملی تشکیل شده اند. بیش از صد گروه قومی و مردمی در اتحاد جماهیر شوروی به رسمیت شناخته شدند. بیش از 70 درصد از کل جمعیت، مردمان اسلاو، عمدتاً روسی بودند که در طول 12 سال در سراسر قلمرو وسیع ایالت ساکن شدند.
قرن 19 و تا سال 1917 حتی در مناطقی که اکثریت را تشکیل نمی دادند، موقعیت مسلط داشتند. اقوام غیر روسی در این منطقه (تاتارها، موردوی ها، کومی ها، قزاق ها و غیره) به تدریج در روند ارتباطات بین قومی جذب شدند. اگرچه فرهنگهای ملی در جمهوریهای اتحاد جماهیر شوروی تشویق میشدند، زبان و فرهنگ روسی پیشنیاز برای تقریباً هر شغلی باقی ماند. جمهوری های اتحاد جماهیر شوروی به طور معمول نام خود را بر اساس ملیت اکثریت جمعیت خود دریافت کردند، اما در دو جمهوری اتحادیه - قزاقستان و قرقیزستان - قزاق ها و قرقیزها فقط 36٪ و 41٪ از کل جمعیت را تشکیل می دادند. و در بسیاری از نهادهای مستقل حتی کمتر. همگن ترین جمهوری از نظر ترکیب ملی ارمنستان بود که بیش از 90 درصد جمعیت آن ارمنی بودند. روس ها، بلاروس ها و آذربایجانی ها بیش از 80 درصد جمعیت جمهوری های ملی خود را تشکیل می دادند. تغییرات در همگنی ترکیب قومی جمعیت جمهوری ها در نتیجه مهاجرت و رشد نابرابر جمعیت گروه های مختلف ملی رخ داد. به عنوان مثال، مردم آسیای مرکزی، با نرخ بالای زاد و ولد و تحرک کم، تودههای مهاجر روسی را جذب کردند، اما برتری کمی خود را حفظ کردند و حتی افزایش دادند، در حالی که تقریباً همین هجوم به جمهوریهای بالتیک استونی و لتونی، که کم بود. نرخ زاد و ولد از خود، مختل تعادل به نفع مردم بومی نیست.
اسلاوهااین خانواده زبان متشکل از روس ها (روس های کبیر)، اوکراینی ها و بلاروس ها هستند. سهم اسلاوها در اتحاد جماهیر شوروی به تدریج کاهش یافت (از 85 درصد در سال 1922 به 77 درصد در سال 1959 و به 70 درصد در سال 1989)، عمدتاً به دلیل نرخ پایین رشد طبیعی در مقایسه با مردم حومه جنوبی. روس ها در سال 1989 51 درصد از کل جمعیت را تشکیل می دادند (65 درصد در سال 1922، 55 درصد در سال 1959).
مردم آسیای مرکزیبزرگترین گروه مردمی غیر اسلاو در اتحاد جماهیر شوروی، گروه مردم آسیای مرکزی بود. اکثر این 34 میلیون نفر (1989) (از جمله ازبک ها، قزاق ها، قرقیزها و ترکمن ها) به زبان های ترکی صحبت می کنند. تاجیک ها با بیش از 4 میلیون نفر به گویش زبان ایرانی تکلم می کنند. این مردمان به طور سنتی به دین اسلام پایبند هستند، به کشاورزی می پردازند و در واحه های پرجمعیت و استپ های خشک زندگی می کنند. منطقه آسیای مرکزی در ربع آخر قرن نوزدهم بخشی از روسیه شد. پیش از این، امیرنشین ها و خانات هایی بودند که با هم رقابت می کردند و اغلب در حال جنگ بودند. در جمهوری های آسیای مرکزی در اواسط قرن بیستم. تقریباً 11 میلیون مهاجر روسی وجود داشت که بیشتر آنها در شهرها زندگی می کردند.
مردمان قفقازدومین گروه بزرگ مردم غیر اسلاو در اتحاد جماهیر شوروی (15 میلیون نفر در سال 1989) مردمانی بودند که در دو طرف رشته کوه های قفقاز، بین دریای سیاه و خزر تا مرزهای ترکیه و ایران زندگی می کردند. پرشمارترین آنها گرجی ها و ارمنی ها با اشکال مسیحیت و تمدن های باستانی و مسلمانان ترک زبان آذربایجان مربوط به ترک ها و ایرانی ها هستند. این سه قوم تقریباً دو سوم جمعیت غیر روسی منطقه را تشکیل می دادند. بقیه غیر روسی ها شامل تعداد زیادی از گروه های قومی کوچک، از جمله اوستیایی های ارتدوکس ایرانی زبان، کلیمی ها بودایی مغول زبان و چچنی مسلمان، اینگوش، آوار و سایر اقوام بودند.
مردمان بالتیکدر امتداد ساحل دریای بالتیک تقریباً زندگی می کند. 5.5 میلیون نفر (1989) از سه گروه قومی اصلی: لیتوانیایی، لتونیایی و استونیایی. استونیایی ها به زبانی نزدیک به فنلاندی صحبت می کنند. زبانهای لیتوانیایی و لتونیایی به گروه زبانهای بالتیک نزدیک به اسلاوی تعلق دارند. لیتوانیایی ها و لتونیایی ها از نظر جغرافیایی میان روس ها و آلمانی ها هستند که به همراه لهستانی ها و سوئدی ها تأثیر فرهنگی زیادی بر آنها داشته اند. نرخ افزایش طبیعی جمعیت در لیتوانی، لتونی و استونی که در سال 1918 از امپراتوری روسیه جدا شدند، به عنوان کشورهای مستقل بین جنگهای جهانی وجود داشتند و در سپتامبر 1991 استقلال خود را دوباره به دست آوردند، تقریباً مشابه اسلاوها است.
مردمان دیگر.گروه های ملی باقی مانده کمتر از 10 درصد جمعیت اتحاد جماهیر شوروی را در سال 1989 تشکیل می دادند. اینها مردمان متنوعی بودند که در منطقه اصلی اسکان اسلاوها زندگی می کردند یا در بین فضاهای وسیع و بیابانی شمال دور پراکنده بودند. بیشترین تعداد در میان آنها تاتارها هستند، پس از ازبک ها و قزاق ها - سومین مردم غیر اسلاو اتحاد جماهیر شوروی (6.65 میلیون نفر در سال 1989). اصطلاح "تاتار" در طول تاریخ روسیه برای گروه های قومی مختلف به کار رفته است. بیش از نیمی از تاتارها (نوادگان ترک زبان گروه شمالی قبایل مغولستان) بین ولگا وسط و اورال زندگی می کنند. پس از یوغ مغول-تاتار که از اواسط قرن سیزدهم تا پایان قرن پانزدهم ادامه یافت، چندین گروه از تاتارها برای چندین قرن دیگر روس ها را به دردسر انداختند و مردم بزرگ تاتار در شبه جزیره کریمه تنها در پایان قرن بیستم فتح شدند. قرن 18 دیگر گروه های ملی بزرگ در منطقه ولگا-اورال عبارتند از ترک زبانان چوواش، باشقیرها و مردوویان فینو اوگریک، ماری و کومی. در میان آنها، روند طبیعی جذب در یک جامعه عمدتاً اسلاو ادامه یافت، تا حدی به دلیل تأثیر افزایش شهرنشینی. این روند در میان مردمان سنتی چوپانی - بوریات بودایی که در اطراف دریاچه بایکال زندگی می کردند و یاکوت هایی که در سواحل رودخانه لنا و شاخه های آن ساکن بودند، به سرعت پیش نرفت. در نهایت، بسیاری از مردمان شمالی کوچک که به شکار و دامپروری مشغول هستند، در بخش شمالی سیبری و مناطق خاور دور پراکنده هستند. تقریبا وجود دارد 150 هزار نفر
سوال ملیدر اواخر دهه 1980، مسئله ملی در عرصه حیات سیاسی مطرح شد. سیاست سنتی CPSU، که به دنبال حذف ملتها و در نهایت ایجاد یک مردم «شوروی» همگن بود، با شکست به پایان رسید. درگیری های بین قومی، به عنوان مثال، بین ارمنی ها و آذربایجانی ها، اوستی ها و اینگوش ها درگرفت. علاوه بر این، احساسات ضد روسی ظهور کرد - به عنوان مثال، در جمهوری های بالتیک. در نهایت، اتحاد جماهیر شوروی در امتداد مرزهای جمهوریهای ملی از هم پاشید و بسیاری از تضادهای قومی به دست کشورهای تازهتشکیلشدهای افتاد که تقسیمات ملی-اداری قدیمی را حفظ کردند.
شهرنشینی.سرعت و مقیاس شهرنشینی در اتحاد جماهیر شوروی از اواخر دهه 1920 احتمالاً در تاریخ بی نظیر است. در هر دو سال 1913 و 1926، کمتر از یک پنجم جمعیت در شهرها زندگی می کردند. با این حال، تا سال 1961، جمعیت شهری در اتحاد جماهیر شوروی شروع به فراتر رفتن از جمعیت روستایی کرد (بریتانیا کبیر در حدود سال 1860، ایالات متحده آمریکا - حدود 1920 به این نسبت رسید)، و در سال 1989، 66٪ از جمعیت اتحاد جماهیر شوروی در شهرها زندگی می کردند. مقیاس شهرنشینی شوروی با این واقعیت نشان می دهد که جمعیت شهری اتحاد جماهیر شوروی از 63 میلیون نفر در سال 1940 به 189 میلیون نفر در سال 1989 افزایش یافت.
رشد شهرها قبل از شروع انقلاب های صنعتی، شهرنشینی و حمل و نقل در نیمه دوم قرن نوزدهم. اکثر شهرهای روسیه جمعیت کمی داشتند. در سال 1913، تنها مسکو و سنت پترزبورگ که به ترتیب در قرن 12 و 18 تأسیس شدند، بیش از 1 میلیون نفر جمعیت داشتند. در سال 1991، 24 شهر از این قبیل در اتحاد جماهیر شوروی وجود داشت. اولین شهرهای اسلاوی در قرون 6-7 تأسیس شد. در طول حمله مغول در اواسط قرن سیزدهم. بیشتر آنها نابود شدند. این شهرها که به عنوان سنگرهای نظامی-اداری به وجود آمدند، کرملین مستحکمی داشتند که معمولاً در نزدیکی رودخانه در مکانی مرتفع، احاطه شده توسط حومه های صنایع دستی (پوسادا) بود. با تبدیل شدن تجارت به فعالیت مهم اسلاوها، شهرهایی مانند کیف، چرنیگوف، نووگورود، پولوتسک، اسمولنسک و بعداً مسکو که در چهارراه آبراه ها قرار داشتند، به سرعت بر وسعت و نفوذ خود افزودند. پس از آنکه کوچ نشینان راه تجارت وارنگیان به یونانیان را در سال 1083 مسدود کردند و در سال 1240، کیف توسط تاتارهای مغول را ویران کردند، مسکو که در مرکز سیستم رودخانه ای شمال شرقی روسیه قرار داشت، به تدریج به مرکز روسیه تبدیل شد. دولت روسیه. موقعیت مسکو با انتقال پایتخت کشور به سنت پترزبورگ (1703) توسط پیتر کبیر تغییر کرد. در توسعه خود، سنت پترزبورگ در پایان قرن 18th. از مسکو پیشی گرفت و تا پایان جنگ داخلی بزرگترین شهر روسیه باقی ماند. پایه های رشد اکثر شهرهای بزرگ اتحاد جماهیر شوروی در 50 سال آخر رژیم تزاری، در دوره توسعه سریع صنعتی، ساخت راه آهن و توسعه تجارت بین المللی گذاشته شد. در سال 1913، روسیه دارای 30 شهر با جمعیت بیش از 100 هزار نفر بود، از جمله مراکز تجاری و صنعتی در منطقه ولگا و نووروسیا، مانند نیژنی نووگورود، ساراتوف، اودسا، روستوف-آن-دون و یوزوفکا (دونتسک کنونی). رشد سریع شهرها در دوره شوروی را می توان به سه مرحله تقسیم کرد. در طول دوره بین جنگ های جهانی، توسعه صنایع سنگین مبنای رشد شهرهایی مانند مگنیتوگورسک، نووکوزنتسک، کاراگاندا و کومسومولسک-آن-آمور بود. با این حال، شهرهای منطقه مسکو، سیبری و اوکراین در این زمان به شدت رشد کردند. بین سرشماری های 1939 و 1959 تغییر قابل توجهی در سکونتگاه های شهری رخ داد. دو سوم کل شهرهایی که بیش از 50 هزار نفر جمعیت داشتند، که در این مدت دو برابر شد، عمدتاً بین ولگا و دریاچه بایکال، عمدتاً در امتداد راه آهن ترانس سیبری قرار داشتند. از اواخر دهه 1950 تا 1990، رشد شهرهای شوروی کند شد. فقط پایتخت های جمهوری های اتحادیه رشد سریع تری را نشان دادند.
بزرگترین شهرها در سال 1991، 24 شهر در اتحاد جماهیر شوروی با بیش از یک میلیون نفر جمعیت وجود داشت. اینها شامل مسکو، سن پترزبورگ، کیف، نیژنی نووگورود، خارکف، کویبیشف (سامارای کنونی)، مینسک، دنپروپتروفسک، اودسا، کازان، پرم، اوفا، روستوف-آن-دون، ولگوگراد و دونتسک در بخش اروپایی بودند. Sverdlovsk (اکنون یکاترینبورگ) و چلیابینسک - در اورال. نووسیبیرسک و اومسک - در سیبری؛ تاشکند و آلما آتا - در آسیای مرکزی؛ باکو، تفلیس و ایروان در ماوراء قفقاز هستند. 6 شهر دیگر دارای جمعیتی بین 800 هزار تا یک میلیون نفر و 28 شهر - بیش از 500 هزار نفر جمعیت بودند. مسکو با 8967 هزار نفر جمعیت در سال 1989 یکی از بزرگترین شهرهای جهان است. این کشور در مرکز روسیه اروپایی رشد کرد و به مرکز اصلی شبکه راهآهن، جادهها، خطوط هوایی و خطوط لوله یک کشور بسیار متمرکز تبدیل شد. مسکو مرکز زندگی سیاسی، توسعه فرهنگ، علم و فناوری های جدید صنعتی است. سنت پترزبورگ (از سال 1924 تا 1991 - لنینگراد) که در سال 1989 دارای 5020 هزار نفر جمعیت بود، در دهانه نوا توسط پیتر کبیر ساخته شد و به پایتخت امپراتوری و بندر اصلی آن تبدیل شد. پس از انقلاب بلشویکی، به یک مرکز منطقه ای تبدیل شد و به دلیل توسعه فزاینده صنعت شوروی در شرق، کاهش حجم تجارت خارجی و انتقال پایتخت به مسکو، به تدریج رو به زوال رفت. سن پترزبورگ در طول جنگ جهانی دوم به شدت آسیب دید و تنها در سال 1962 به جمعیت قبل از جنگ رسید. کیف (2587 هزار نفر در سال 1989) که در سواحل رودخانه دنیپر قرار داشت، تا زمانی که پایتخت منتقل شد، شهر اصلی روسیه بود. به ولادیمیر (1169). آغاز رشد مدرن آن به یک سوم پایانی قرن نوزدهم برمی گردد، زمانی که توسعه صنعتی و کشاورزی روسیه با سرعتی سریع در حال انجام بود. خارکف (با جمعیت 1611 هزار نفر در سال 1989) دومین شهر بزرگ اوکراین است. تا سال 1934 پایتخت اتحاد جماهیر شوروی اوکراین، به عنوان یک شهر صنعتی در پایان قرن نوزدهم شکل گرفت و یک اتصال راه آهن مهم بود که مسکو و مناطق صنعتی سنگین در جنوب اوکراین را به هم متصل می کرد. دونتسک که در سال 1870 تأسیس شد (1110 هزار نفر در سال 1989) مرکز یک مجتمع بزرگ صنعتی در حوضه زغال سنگ دونتسک بود. دنپروپتروفسک (1179 هزار نفر در سال 1989) که به عنوان مرکز اداری نووروسیا در نیمه دوم قرن هجدهم تأسیس شد. و قبلاً اکاترینوسلاو نامیده می شد، مرکز گروهی از شهرهای صنعتی در پایین دست دنیپر بود. اودسا، واقع در ساحل دریای سیاه (جمعیت 1115 هزار نفر در سال 1989)، در پایان قرن نوزدهم به سرعت رشد کرد. به عنوان بندر اصلی جنوب کشور. هنوز هم یک مرکز مهم صنعتی و فرهنگی باقی مانده است. نیژنی نووگورود (از سال 1932 تا 1990 - گورکی) - محل سنتی نمایشگاه سالانه همه روسیه که برای اولین بار در سال 1817 برگزار شد - در محل تلاقی رودخانه های ولگا و اوکا واقع شده است. در سال 1989، 1438 هزار نفر در آن زندگی می کردند و مرکز دریانوردی رودخانه و صنعت خودروسازی بود. در زیر ولگا سامارا (از 1935 تا 1991 کویبیشف) با جمعیت 1257 هزار نفر (1989) واقع شده است که در نزدیکی بزرگترین میادین نفت و گاز و نیروگاه های برق آبی قدرتمند واقع شده است، در محلی که خط راه آهن مسکو - چلیابینسک از آن عبور می کند. ولگا. انگیزه قدرتمندی برای توسعه سامارا با تخلیه شرکت های صنعتی از غرب پس از حمله آلمان به اتحاد جماهیر شوروی در سال 1941 ایجاد شد. نووسیبیرسک (1436 هزار نفر در سال 1989) است که جوان ترین شهر (تاسیس در سال 1896) در بین ده شهر بزرگ اتحاد جماهیر شوروی است. این مرکز حمل و نقل، صنعتی و علمی سیبری است. در غرب آن، جایی که راه آهن ترانس سیبری از رودخانه ایرتیش می گذرد، اومسک (1148 هزار نفر در سال 1989) قرار دارد. پس از واگذاری نقش خود به عنوان پایتخت سیبری در زمان شوروی به نووسیبیرسک، مرکز یک منطقه مهم کشاورزی و همچنین مرکز اصلی برای ساخت هواپیما و پالایش نفت باقی مانده است. غرب اومسک یکاترینبورگ (از 1924 تا 1991 - Sverdlovsk) با جمعیت 1367 هزار نفر (1989) است که مرکز صنعت متالورژی اورال است. چلیابینسک (1143 هزار نفر در سال 1989)، همچنین واقع در اورال، در جنوب یکاترینبورگ، پس از شروع ساخت راهآهن ترانس سیبری از اینجا در سال 1891، به "دروازه" جدید به سیبری تبدیل شد. چلیابینسک، مرکز متالورژی و مهندسی مکانیک، که در سال 1897 تنها 20 هزار نفر جمعیت داشت، در دوره شوروی سریعتر از Sverdlovsk توسعه یافت. باکو با جمعیتی بالغ بر 1757 هزار نفر در سال 1989 در کرانه غربی دریای خزر در نزدیکی میادین نفتی قرار دارد که نزدیک به یک قرن منبع اصلی نفت روسیه و اتحاد جماهیر شوروی و زمانی در جهان شهر باستانی تفلیس (1260 هزار نفر در سال 1989) نیز در ماوراء قفقاز، مرکز منطقه ای مهم و پایتخت گرجستان واقع شده است. ایروان (1199 نفر در سال 1989) پایتخت ارمنستان است. رشد سریع آن از 30 هزار نفر در سال 1910 گواه روند احیای دولت ارمنستان بود. به همین ترتیب، رشد مینسک - از 130 هزار نفر در سال 1926 به 1589 هزار نفر در سال 1989 - نمونه ای از توسعه سریع پایتخت های جمهوری های ملی است (بلاروس در سال 1939 مرزهای خود را به عنوان بخشی از امپراتوری روسیه به دست آورد. ). شهر تاشکند (جمعیت در سال 1989 - 2073 هزار نفر) پایتخت ازبکستان و مرکز اقتصادی آسیای مرکزی است. شهر باستانی تاشکند در سال 1865، زمانی که فتح آسیای مرکزی توسط روسیه آغاز شد، به امپراتوری روسیه پیوست.
دولت و نظام سیاسی
پیشینه موضوع. دولت شوروی در نتیجه دو کودتا در روسیه در سال 1917 به وجود آمد. اولین آنها، انقلاب فوریه، جایگزین استبداد تزاری با ساختار سیاسی ناپایدار شد که در آن قدرت، به دلیل فروپاشی عمومی قدرت و قانون دولتی. و نظم، بین دولت موقت، متشکل از اعضای مجلس قانونگذاری سابق (دوما)، و شوراهای نمایندگان کارگران و سربازان که در کارخانه ها و واحدهای نظامی انتخاب می شدند، تقسیم شد. در دومین کنگره سراسری شوروی در 25 اکتبر (7 نوامبر)، نمایندگان بلشویک ها سرنگونی دولت موقت را به عنوان ناتوانی در حل بحران های ناشی از شکست در جبهه، قحطی در شهرها و سلب مالکیت از اموال اعلام کردند. زمین داران توسط دهقانان هیئت های حاکمه شوراها عمدتاً متشکل از نمایندگان جناح رادیکال بودند و دولت جدید - شورای کمیسرهای خلق (SNK) - توسط بلشویک ها و انقلابیون سوسیالیست چپ (SRs) تشکیل شد. رهبر بلشویک V.I. اولیانوف (لنین) در راس (شورای کمیسرهای خلق) ایستاد. این دولت روسیه را اولین جمهوری سوسیالیستی جهان اعلام کرد و قول داد که انتخابات مجلس موسسان را برگزار کند. بلشویک ها پس از شکست در انتخابات، مجلس مؤسسان را متفرق کردند (6 ژانویه 1918)، دیکتاتوری را ایجاد کردند و وحشت را به راه انداختند که منجر به جنگ داخلی شد. در این شرایط، شوراها اهمیت واقعی خود را در حیات سیاسی کشور از دست دادند. حزب بلشویک (RKP(b)، VKP(b)، بعدها CPSU) نهادهای مجازات و اداری ایجاد شده برای اداره کشور و اقتصاد ملی شده و همچنین ارتش سرخ را رهبری می کرد. بازگشت به نظم دموکراتیک تر (NEP) در اواسط دهه 1920 جای خود را به کمپین های ترور داد که با فعالیت های دبیر کل CPSU (b) I.V و مبارزه در رهبری حزب همراه بود. پلیس سیاسی (Cheka - OGPU - NKVD) به یک نهاد قدرتمند سیستم سیاسی تبدیل شد که یک سیستم عظیم اردوگاه های کار (GULAG) را حفظ کرد و عمل سرکوب را به کل جمعیت، از شهروندان عادی گرفته تا رهبران حزب کمونیست گسترش داد. ، که جان میلیون ها نفر را گرفت. پس از مرگ استالین در سال 1953، قدرت سرویس های اطلاعاتی سیاسی برای مدتی تضعیف شد. به طور رسمی، برخی از وظایف قدرت شوراها نیز احیا شد، اما در واقع تغییرات ناچیز بود. تنها در سال 1989، تعدادی از اصلاحات قانون اساسی امکان برگزاری انتخابات جایگزین را برای اولین بار از سال 1912 و مدرنیزه کردن سیستم دولتی فراهم کرد، که در آن مقامات دموکراتیک شروع به ایفای نقش بسیار بیشتری کردند. اصلاحیه قانون اساسی در سال 1990 انحصار قدرت سیاسی را که توسط حزب کمونیست در سال 1918 ایجاد شده بود حذف کرد و پست ریاست جمهوری اتحاد جماهیر شوروی را با اختیارات گسترده ایجاد کرد. در پایان اوت 1991، قدرت عالی در اتحاد جماهیر شوروی در پی کودتای نافرجام دولتی که توسط گروهی از رهبران محافظه کار حزب کمونیست و دولت سازماندهی شده بود، سقوط کرد. در 8 دسامبر 1991، روسای جمهور RSFSR، اوکراین و بلاروس در نشستی در Belovezhskaya Pushcha، ایجاد مشترک المنافع کشورهای مستقل (CIS)، یک انجمن آزاد بین دولتی را اعلام کردند. در 26 دسامبر، شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی تصمیم به انحلال خود گرفت و اتحاد جماهیر شوروی وجود نداشت.
ساختار دولتیاتحاد جماهیر شوروی از زمان ایجاد آن در دسامبر 1922 بر روی ویرانه های امپراتوری روسیه، یک دولت تک حزبی تمامیت خواه بوده است. حزب-دولت قدرت خود را که "دیکتاتوری پرولتاریا" نامیده می شود، از طریق کمیته مرکزی، دفتر سیاسی و دولت تحت کنترل آنها، سیستم شوراها، اتحادیه های کارگری و سایر ساختارها اعمال کرد. انحصار دستگاه حزب بر قدرت، کنترل کامل دولت بر اقتصاد، زندگی عمومی و فرهنگ منجر به اشتباهات مکرر در سیاست دولت، عقب ماندگی تدریجی و انحطاط کشور شد. اتحاد جماهیر شوروی، مانند سایر کشورهای توتالیتر قرن بیستم، غیرقابل دوام بود و در پایان دهه 1980 مجبور به شروع اصلاحات شد. تحت رهبری دستگاه حزب، آنها شخصیتی صرفاً زیبایی پیدا کردند و نتوانستند از فروپاشی دولت جلوگیری کنند. در ادامه ساختار دولتی اتحاد جماهیر شوروی را با در نظر گرفتن تغییراتی که در سال های اخیر قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی رخ داده است، شرح می دهد.
ریاست جمهوریپست ریاست جمهوری توسط شورای عالی در 13 مارس 1990 به پیشنهاد رئیس آن M.S. گورباچف پس از موافقت کمیته مرکزی CPSU با این ایده تأسیس شد. گورباچف پس از اینکه شورای عالی به این نتیجه رسید که انتخابات مستقیم مردمی زمان می برد و می تواند کشور را بی ثبات کند، با رای مخفیانه در کنگره نمایندگان خلق به عنوان رئیس جمهور اتحاد جماهیر شوروی انتخاب شد. رئیس جمهور با حکم شورای عالی، رئیس دولت و فرمانده کل نیروهای مسلح است. او در سازماندهی کار کنگره های نمایندگان خلق و شورای عالی کمک می کند. این اختیار را دارد که احکام اداری را که در سراسر اتحادیه لازم الاجرا است صادر کند و تعدادی از مقامات ارشد را منصوب کند. اینها شامل کمیته نظارت بر قانون اساسی (مشروط به تصویب کنگره)، رئیس شورای وزیران و رئیس دیوان عالی کشور (مشروط به تصویب شورای عالی) است. رئیس جمهور می تواند تصمیمات هیئت وزیران را تعلیق کند.
کنگره نمایندگان مردم.کنگره نمایندگان خلق در قانون اساسی به عنوان "بالاترین نهاد قدرت دولتی اتحاد جماهیر شوروی" تعریف شده است. 1500 نماینده کنگره بر اساس اصل سه گانه نمایندگی انتخاب شدند: از بین جمعیت، نهادهای ملی و از سازمان های عمومی. همه شهروندان 18 ساله و بالاتر حق رای داشتند. همه شهروندان بالای 21 سال حق داشتند به عنوان نمایندگان کنگره انتخاب شوند. نامزدی نامزدها در ولسوالی ها باز بود. تعداد آنها محدود نبود. این کنگره که برای یک دوره پنج ساله انتخاب می شد، قرار بود سالانه به مدت چند روز تشکیل جلسه دهد. کنگره در اولین جلسه خود با رای مخفی از بین اعضای خود شورای عالی و همچنین رئیس و نایب رئیس اول شورای عالی را انتخاب کرد. در این کنگره مهمترین مسائل کشور از جمله برنامه و بودجه ملی مورد توجه قرار گرفت. اصلاحات قانون اساسی می تواند با دو سوم آرا تصویب شود. او می توانست قوانین مصوب شورای عالی را تصویب (یا لغو) کند و با اکثریت آرا این اختیار را داشت که هر تصمیم دولتی را لغو کند. کنگره در هر یک از جلسات سالانه خود موظف بود با رای گیری یک پنجم شورای عالی را چرخش کند.
شورای عالی. 542 نماینده انتخاب شده توسط کنگره نمایندگان خلق برای شورای عالی، نهاد قانونگذاری فعلی اتحاد جماهیر شوروی را تشکیل می دادند. هر سال به مدت دو جلسه برگزار می شد که هر جلسه 3 تا 4 ماه طول می کشید. این شورا دارای دو اتاق بود: شورای اتحادیه - از میان نمایندگان سازمان های عمومی ملی و از مناطق ارضی اکثریت - و شورای ملیت ها، که در آن نمایندگان منتخب از مناطق ملی-سرزمینی و سازمان های عمومی جمهوری تشکیل می دادند. هر اتاق رئیس خود را انتخاب می کرد. تصمیمات با اکثریت نمایندگان در هر اتاق اتخاذ شد، اختلافات با کمک یک کمیسیون مصالحه متشکل از اعضای اتاق ها و سپس در جلسه مشترک هر دو اتاق حل شد. زمانی که امکان سازش بین اتاق ها وجود نداشت، موضوع به کنگره ارجاع شد. قوانین مصوب شورای عالی می تواند توسط کمیته نظارت بر قانون اساسی نظارت شود. این کمیته متشکل از 23 عضو بود که معاون نبودند و سمتهای دولتی دیگری نداشتند. کمیته می تواند به ابتکار خود یا بنا به درخواست مقامات مقننه و اجرایی اقدام کند. او این اختیار را داشت که قوانین یا مقررات اداری مغایر با قانون اساسی یا سایر قوانین کشور را موقتاً متوقف کند. کمیته نتیجه گیری خود را به ارگان هایی که قوانین یا احکامی را صادر کرده بودند، منتقل می کرد، اما قدرت لغو قانون یا فرمان مورد نظر را نداشت. هیأت رئیسه شورای عالی یک نهاد جمعی متشکل از یک رئیس، معاون اول و 15 معاون (از هر جمهوری)، روسای هر دو اتاق و کمیته های دائمی شورای عالی، روسای شوراهای عالی جمهوری های صنفی و رئیس بود. کمیته کنترل مردمی هیئت رئیسه کار کنگره و شورای عالی و کمیته های دائمی آن را سازماندهی کرد. او می توانست احکام خود را صادر کند و همه پرسی سراسری در مورد موضوعات مطرح شده توسط کنگره برگزار کند. وی همچنین به دیپلمات های خارجی اعتبار می داد و در فواصل بین جلسات شورای عالی، حق تصمیم گیری در مورد مسائل جنگ و صلح را داشت.
وزارتخانه ها قوه مجریه دولت متشکل از تقریباً 40 وزارتخانه و 19 کمیته دولتی بود. وزارتخانه ها در امتداد خطوط عملکردی سازماندهی شدند - امور خارجه، کشاورزی، ارتباطات و غیره. - در حالی که کمیته های ایالتی ارتباطات متقابلی مانند برنامه ریزی، عرضه، کار و ورزش را انجام می دادند. هیأت وزیران شامل رئیس، چند تن از معاونان وی، وزرا و روسای کمیته های دولتی (که همگی توسط رئیس دولت منصوب و به تأیید شورای عالی منصوب می شدند) و همچنین روسای هیأت وزیران تشکیل می شد. همه جمهوری های اتحادیه شورای وزیران سیاست های خارجی و داخلی را اجرا کرد و از اجرای برنامه های اقتصادی دولتی اطمینان حاصل کرد. هیات وزیران علاوه بر مصوبات و دستورات خود، طرح های تقنینی را تدوین و به شورای عالی ارسال کرد. بخش کلی کار هیات وزیران توسط یک گروه دولتی متشکل از رئیس، معاونان وی و چند وزیر کلیدی انجام شد. رئيس تنها عضو هيات وزيران بود كه از اعضاي نمايندگان شوراي عالي بود. وزارتخانه های مجزا بر اساس همان اصل شورای وزیران سازماندهی شدند. هر وزیر توسط معاونانی که بر فعالیت یک یا چند اداره (ستاد) وزارت نظارت داشتند کمک می کردند. این مقامات یک دانشکده را تشکیل می دادند که به عنوان هیئت حاکمه جمعی وزارتخانه عمل می کرد. مؤسسات و مؤسسات زیرمجموعه وزارت کار خود را بر اساس وظایف و دستورالعمل های وزارت انجام می دادند. برخی از وزارتخانه ها در سطح اتحادیه فعالیت می کردند. برخی دیگر که بر اساس اصل اتحادیه-جمهوری سازماندهی شده بودند، ساختاری از تابعیت دوگانه داشتند: وزارتخانه در سطح جمهوری هم به وزارت اتحادیه موجود و هم به نهادهای قانونگذاری (کنگره نمایندگان خلق و شورای عالی) خود پاسخگو بود. جمهوری بنابراین، وزارت اتحادیه مدیریت کلی صنعت را انجام داد، و وزارت جمهوری، همراه با نهادهای اجرایی و مقننه منطقه، اقدامات دقیق تری را برای اجرای آنها در جمهوری خود ایجاد کرد. به عنوان یک قاعده، وزارتخانه های اتحادیه، صنایع را مدیریت می کردند و وزارتخانه های اتحادیه-جمهوری، تولید کالاهای مصرفی و بخش خدمات را مدیریت می کردند. وزارتخانههای اتحادیه منابع قدرتمندتری داشتند، مسکن و دستمزد کارگران خود را بهتر تأمین میکردند و نفوذ بیشتری در اجرای سیاستهای ملی نسبت به وزارتخانههای اتحادیه-جمهوری داشتند.
جمهوری خواه و حکومت محلی.جمهوریهای اتحادیهای که اتحاد جماهیر شوروی را تشکیل میدادند، ارگانهای دولتی و حزبی خود را داشتند و رسماً دارای حاکمیت بودند. قانون اساسی به هر یک از آنها حق جدایی می داد و حتی برخی وزارت خارجه خود را داشتند، اما در واقع استقلال آنها توهمی بود. بنابراین، دقیق تر است که حاکمیت جمهوری های اتحاد جماهیر شوروی را به عنوان شکلی از حکومت اداری تفسیر کنیم که منافع خاص رهبری حزب یک گروه ملی خاص را در نظر می گیرد. اما در سال 1990، شوراهای عالی همه جمهوریها، پس از لیتوانی، مجدداً حاکمیت خود را اعلام کردند و قطعنامههایی را اتخاذ کردند که قوانین جمهوری باید بر قوانین اتحادیهای اولویت داشته باشند. در سال 1991 جمهوری ها به کشورهای مستقل تبدیل شدند. ساختار مدیریتی جمهوری های صنفی مشابه سیستم مدیریتی در سطح اتحادیه بود، اما شوراهای عالی جمهوری ها هر کدام یک اتاق داشتند و تعداد وزارتخانه های شوراهای وزیران جمهوری کمتر از اتحادیه بود. همان ساختار سازمانی، اما با تعداد وزارتخانه های حتی کمتر، در جمهوری های خودمختار بود. جمهوری های اتحادیه بزرگتر به مناطق تقسیم شدند (RSFSR همچنین دارای واحدهای منطقه ای با ترکیب ملی کمتر همگن بود که به آنها سرزمین می گفتند). اداره منطقه ای متشکل از یک شورای معاونان و یک کمیته اجرایی بود که تقریباً به همان شکلی که جمهوری با دولت تمام اتحادیه مرتبط بود، تحت صلاحیت جمهوری خود بودند. انتخابات شوراهای منطقه ای هر پنج سال یکبار برگزار می شد. شوراهای شهر و ولسوالی و کمیته های اجرایی در هر ناحیه ایجاد شد. این مقامات محلی تابع مقامات منطقه ای (سرزمینی) مربوطه بودند.
حزب کمونیست. تنها حزب سیاسی حاکم و مشروع در اتحاد جماهیر شوروی، قبل از اینکه انحصار آن بر قدرت توسط پرسترویکا و انتخابات آزاد در سال 1990 تضعیف شود، حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی بود. حزب کمونیست چین حق خود بر قدرت را بر اساس اصل دیکتاتوری پرولتاریا که خود را پیشتاز آن می دانست توجیه می کرد. CPSU که زمانی یک گروه کوچک از انقلابیون بود (در سال 1917 حدود 20 هزار عضو داشت)، در نهایت به یک سازمان توده ای با 18 میلیون عضو تبدیل شد. در پایان دهه 1980، تقریباً 45 درصد از اعضای حزب کارمند بودند. 10 درصد دهقان و 45 درصد کارگر هستند. عضویت در CPSU معمولاً با عضویت در سازمان جوانان حزب - Komsomol که اعضای آن در سال 1988 36 میلیون نفر بودند، انجام می شد. رده سنی 14 تا 28 سال مردم معمولاً در سن 25 سالگی به حزب می پیوستند. برای عضویت در حزب، متقاضی باید توصیه ای از اعضای حزب با حداقل پنج سال تجربه دریافت می کرد و تعهد خود را به ایده های CPSU نشان می داد. اگر اعضای سازمان محلی حزب به پذیرش متقاضی رای دادند و کمیته حزب منطقه این تصمیم را تأیید کرد، متقاضی پس از موفقیت، با یک دوره آزمایشی یک ساله به عضویت نامزد حزب (بدون حق رای) تبدیل می شد. که با تکمیل آن، وی وضعیت عضویت حزب را دریافت کرد. طبق منشور CPSU، اعضای آن موظف بودند حق عضویت بپردازند، در جلسات حزب شرکت کنند، در محل کار و زندگی شخصی خود نمونه ای برای دیگران باشند و ایده های مارکسیسم-لنینیسم و برنامه CPSU را ترویج کنند. به دلیل نقص در هر یک از این زمینه ها، یکی از اعضای حزب مورد توبیخ قرار گرفت و اگر موضوع به اندازه کافی جدی بود، او را از حزب اخراج کردند. با این حال، حزب در قدرت، اتحادیه ای از همفکران صادق نبود. از آنجایی که ترفیع به عضویت حزب وابسته بود، بسیاری از کارت حزب برای اهداف شغلی استفاده کردند. CPSU به اصطلاح بود نوع جدیدی از حزب، که بر اساس اصول "سانترالیسم دموکراتیک" سازماندهی شده بود، که بر اساس آن، تمام ارگان های بالاتر در ساختار سازمانی توسط اعضای پایین تر انتخاب می شدند و همه نهادهای پایین به نوبه خود موظف به اجرای تصمیمات مقامات بالاتر بودند. . تا سال 1989، CPSU تقریباً وجود داشت. 420 هزار سازمان حزب اولیه (PPO). آنها در تمام مؤسسات و مؤسساتی که حداقل 3 یا بیشتر از اعضای حزب در آنها کار می کردند، تشکیل شدند. همه PPO ها رهبر خود را انتخاب کردند - یک منشی، و آنهایی که تعداد اعضای آنها از 150 نفر فراتر رفت، توسط منشیانی که از کار اصلی خود رها شده بودند و فقط به امور حزب مشغول بودند، رهبری می شدند. منشی آزاد شده نماینده دستگاه حزب شد. نام او در nomenklatura ظاهر شد - یکی از لیست های سمت هایی که مقامات حزب برای همه سمت های مدیریتی در اتحاد جماهیر شوروی تایید کردند. دسته دوم اعضای حزب در PPO شامل «فعالان» بودند. این افراد غالباً مناصب مسئولیتی داشتند - به عنوان مثال، به عنوان اعضای دفتر حزب. در مجموع، دستگاه حزب متشکل از حدود. 2-3٪ اعضای CPSU؛ فعالان حدود 10-12 درصد دیگر را تشکیل می دادند. همه PPOها در یک منطقه اداری معین نمایندگانی را برای کنفرانس حزب منطقه انتخاب کردند. بر اساس فهرست نومنکلاتورا، کنفرانس منطقه یک کمیته منطقه (کمیته ناحیه) را انتخاب کرد. کمیته ولسوالی متشکل از مقامات برجسته ولسوالی (برخی از آنها مقامات حزبی، برخی دیگر ریاست شوراها، کارخانه ها، مزارع جمعی و دولتی، مؤسسات و واحدهای نظامی) و فعالان حزبی را تشکیل می دادند که مناصب رسمی نداشتند. کمیته منطقه بر اساس توصیه مقامات بالاتر، یک دفتر و یک دبیرخانه متشکل از سه دبیر انتخاب کرد: اولی مسئولیت کامل امور حزب در منطقه را بر عهده داشت، دو نفر دیگر بر یک یا چند حوزه فعالیت حزب نظارت داشتند. بخشهای کمیته ولسوالی - حسابداری شخصی، تبلیغات، صنعت، کشاورزی - تحت کنترل دبیران کار میکردند. دبیران و یک یا چند رؤسای این ادارات در کنار سایر مقامات ارشد منطقه مانند رئیس شورای ولسوالی و روسای بنگاه ها و مؤسسات بزرگ در دفتر کمیته ولسوالی حضور داشتند. این دفتر نماینده نخبگان سیاسی منطقه مربوطه بود. نهادهای حزبی بالاتر از سطح منطقه مشابه کمیته های ناحیه سازماندهی شده بودند، اما انتخاب آنها حتی سختگیرانه تر بود. کنفرانس های ناحیه نمایندگانی را به کنفرانس حزب منطقه ای (در شهرهای بزرگ - شهر) فرستاد که کمیته حزب منطقه ای (شهر) را انتخاب کرد. بنابراین، هر یک از 166 کمیته منطقه ای منتخب شامل نخبگان مرکز منطقه ای، نخبگان طبقه دوم و چندین فعال منطقه بود. کمیته منطقه ای بر اساس توصیه های مقامات بالاتر، دفتر و دبیرخانه را انتخاب کرد. این نهادها دفاتر و دبیرخانه های سطح منطقه را کنترل می کردند که به آنها گزارش می دادند. در هر جمهوری، نمایندگانی که توسط کنفرانس های حزبی انتخاب می شدند، هر پنج سال یک بار در کنگره های حزبی جمهوری ها گرد هم می آمدند. کنگره پس از شنیدن و بحث در مورد گزارش های رهبران حزب، برنامه ای را اتخاذ کرد که خط مشی حزب را برای پنج سال آینده ترسیم می کرد. سپس هیئت های حاکمه مجدداً انتخاب شدند. در سطح ملی، کنگره CPSU (تقریباً 5000 نماینده) بالاترین مقام حزب را نمایندگی می کرد. بر اساس اساسنامه، کنگره هر پنج سال یکبار برای جلساتی حدود ده روز تشکیل می شد. گزارش های رهبران ارشد با سخنرانی های کوتاهی از سوی کارگران حزب در همه سطوح و چندین نماینده عادی دنبال شد. کنگره این برنامه را که توسط دبیرخانه با در نظر گرفتن تغییرات و اضافات انجام شده توسط نمایندگان تهیه شده بود به تصویب رساند. با این حال، مهمترین اقدام، انتخاب کمیته مرکزی CPSU بود که مدیریت حزب و دولت به آن سپرده شد. کمیته مرکزی CPSU متشکل از 475 عضو بود. تقریباً همه آنها مناصب رهبری را در سازمانهای حزبی، دولتی و عمومی اشغال کردند. کمیته مرکزی در جلسات عمومی خود که دو بار در سال تشکیل میشد، سیاست حزب را در مورد یک یا چند موضوع - صنعت، کشاورزی، آموزش، قضائیه، روابط بینالملل و غیره تنظیم کرد. در صورت بروز اختلافات بین اعضای کمیته مرکزی، او صلاحیت تشکیل کنفرانس های حزب اتحاد را داشت. کمیته مرکزی کنترل و مدیریت دستگاه حزب را به دبیرخانه سپرد و مسئولیت هماهنگی سیاست ها و حل مشکلات عمده به دفتر سیاسی سپرده شد. دبیرخانه زیرمجموعه دبیر کل بود که با کمک چندین (حداکثر 10) منشی، که هر یک از آنها کار یک یا چند بخش (در مجموع حدود 20) را که تشکیل می دادند، بر فعالیت های کل دستگاه حزب نظارت می کرد. دبیرخانه دبیرخانه فهرست نام تمام پست های رهبری را در سطوح ملی، جمهوری و منطقه ای تصویب کرد. مقامات آن کنترل و در صورت لزوم مستقیماً در امور سازمان های دولتی، اقتصادی و عمومی دخالت می کردند. علاوه بر این، دبیرخانه شبکه سراسری مدارس حزبی را که کارگران امیدوارکننده ای را برای پیشرفت در حزب و در حوزه دولتی و همچنین در رسانه ها تربیت می کرد، هدایت می کرد.
نوسازی سیاسیدر نیمه دوم دهه 1980، دبیر کل کمیته مرکزی CPSU M.S. گورباچف شروع به اجرای یک سیاست جدید به نام "پرسترویکا" کرد. ایده اصلی سیاست پرسترویکا غلبه بر محافظه کاری سیستم حزبی-دولتی از طریق اصلاحات و انطباق اتحاد جماهیر شوروی با واقعیت ها و مشکلات مدرن بود. پرسترویکا شامل سه تغییر اصلی در زندگی سیاسی بود. اولاً، تحت شعار گلاسنوست، مرزهای آزادی بیان گسترش یافت. سانسور ضعیف شده و فضای قدیمی ترس تقریباً از بین رفته است. بخش قابل توجهی از تاریخ طولانی مدت پنهان اتحاد جماهیر شوروی در دسترس قرار گرفت. منابع اطلاعاتی حزبی و دولتی شروع به گزارش آشکارتر از وضعیت کشور کردند. ثانیاً، پرسترویکا ایده های مربوط به خودگردانی مردمی را احیا کرد. خودگردانی اعضای هر سازمان - کارخانه، مزرعه جمعی، دانشگاه و غیره را شامل می شود. - در فرآیند تصمیم گیری های کلیدی و متضمن تجلی ابتکار عمل است. سومین ویژگی پرسترویکا، دموکراتیزاسیون، مربوط به دو مورد قبلی بود. ایده در اینجا این بود که اطلاعات کامل و تبادل نظر آزادانه به جامعه در تصمیم گیری بر اساس دموکراتیک کمک می کند. دموکراتیزاسیون با رویه سیاسی قبلی گسست شدیدی ایجاد کرد. پس از شروع انتخاب رهبران بر مبنای جایگزین، مسئولیت آنها در برابر رای دهندگان افزایش یافت. این تغییر تسلط دستگاه حزب را تضعیف کرد و انسجام نومنکلاتورا را تضعیف کرد. با پیشروی پرسترویکا، مبارزه بین کسانی که روشهای قدیمی کنترل و اجبار را ترجیح میدادند و کسانی که از روشهای جدید رهبری دموکراتیک حمایت میکردند شروع به تشدید کرد. این مبارزه در اوت 1991 به اوج خود رسید، زمانی که گروهی از رهبران حزب و ایالت تلاش کردند تا از طریق کودتا قدرت را به دست گیرند. کودتا در روز سوم شکست خورد. بلافاصله پس از این، CPSU به طور موقت ممنوع شد.
نظام حقوقی و قضایی. اتحاد جماهیر شوروی چیزی از فرهنگ حقوقی امپراتوری روسیه که قبل از آن بود به ارث نبرد. در طول سال های انقلاب و جنگ داخلی، رژیم کمونیستی قانون و دادگاه ها را سلاح مبارزه با دشمنان طبقاتی می دانست. مفهوم "قانونیت انقلابی"، علیرغم تضعیف دهه 1920، تا زمان مرگ استالین در سال 1953 همچنان وجود داشت. در جریان "ذوب شدن" خروشچف، مقامات تلاش کردند تا ایده "قانونیت سوسیالیستی" را که در سال 1952 به وجود آمد، احیا کنند. دهه 1920 خودسری مقامات سرکوبگر تضعیف شد، ترور متوقف شد و رویه های قضایی سخت گیرانه تر وضع شد. اما از نظر قانون، نظم و عدالت، این اقدامات ناکافی بود. به عنوان مثال، ممنوعیت قانونی "تبلیغات و تحریکات ضد شوروی" بسیار گسترده تفسیر شد. بر اساس این مقررات شبه قانونی، افراد اغلب در دادگاه مجرم شناخته می شدند و به زندان، کار اجباری یا اعزام به بیمارستان های روانی محکوم می شدند. مجازات های فراقانونی نیز برای افرادی که به «فعالیت های ضد شوروی» متهم شده بودند اعمال شد. سولژنیتسین، نویسنده مشهور جهان، و موزیسین معروف M.L. بسیاری از مؤسسات آموزشی اخراج یا از مشاغل خود اخراج شدند. تخلفات قانونی اشکال مختلفی داشت. اولاً، فعالیت نهادهای سرکوبگر بر اساس دستورات حزبی، دامنه قانونی را محدود یا حتی از بین برد. ثانیاً حزب در واقع فراتر از قانون باقی ماند. مسئولیت متقابل مقامات حزب مانع از رسیدگی به جنایات اعضای بلندپایه حزب شد. این رویه با فساد و حمایت از کسانی که در پوشش روسای حزب قانون را زیر پا گذاشتند تکمیل شد. در نهایت، نهادهای حزبی نفوذ غیر رسمی قوی بر دادگاه ها اعمال کردند. سیاست پرسترویکا حاکمیت قانون را اعلام کرد. مطابق با این مفهوم، قانون به عنوان ابزار اصلی تنظیم روابط اجتماعی - بالاتر از سایر اعمال یا فرامین حزب و دولت - شناخته شد. اجرای این قانون از اختیارات وزارت امور داخلی (MVD) و کمیته امنیت دولتی (KGB) بود. هر دو وزارت امور داخله و KGB بر اساس اصل اتحادیه-جمهوری تبعیت مضاعف، با ادارات از سطح ملی تا منطقه ای سازماندهی شدند. هر دوی این سازمانها شامل واحدهای شبه نظامی (نگهبانان مرزی در سیستم KGB، نیروهای داخلی و پلیس هدف ویژه OMON - در وزارت امور داخلی) بودند. به عنوان یک قاعده، KGB با مشکلاتی که به نوعی به سیاست مربوط می شد و وزارت امور داخلی با جنایات جنایی رسیدگی می کرد. کارکردهای داخلی KGB ضد جاسوسی، حفاظت از اسرار دولتی و کنترل بر فعالیت های "براندازانه" مخالفان (مخالفان) بود. KGB برای انجام وظایف خود هم از طریق "بخش های ویژه" که در مؤسسات بزرگ سازماندهی می کرد و هم از طریق شبکه ای از خبرچین ها کار می کرد. وزارت امور داخله به بخشهایی سازماندهی شد که با وظایف اصلی آن مطابقت داشت: تحقیقات جنایی، زندانها و مؤسسات کار اصلاحی، کنترل و ثبت گذرنامه، رسیدگی به جرائم اقتصادی، تنظیم ترافیک و بازرسی ترافیک و خدمات گشت. قانون قضایی شوروی بر اساس قوانین دولت سوسیالیستی بود. در سطح ملی و در هر یک از جمهوری ها آیین دادرسی کیفری، مدنی و کیفری وجود داشت. ساختار دادگاه با مفهوم "دادگاه های مردمی" تعیین می شد که در هر منطقه ای از کشور فعالیت می کرد. قضات منطقه به مدت پنج سال توسط شورای منطقه یا شهر منصوب می شدند. در جلساتی که در محل کار یا سکونت برگزار می شد، «ارزیابی کنندگان مردم» که به طور رسمی برابر با قاضی بودند، برای مدت دو سال و یک و نیم انتخاب می شدند. دادگاه های منطقه ای متشکل از قضات منصوب از سوی شوراهای عالی جمهوری های مربوطه بودند. قضات دادگاه عالی اتحاد جماهیر شوروی، دادگاه های عالی اتحادیه ها و جمهوری ها و مناطق خودمختار توسط شوراهای نمایندگان مردم در سطوح خود انتخاب می شدند. پرونده های مدنی و کیفری ابتدا در دادگاه های مردمی ناحیه و شهرستان رسیدگی شد که آرای آن با اکثریت آراء قاضی و ارزیابان مردم صادر شد. درخواستهای تجدیدنظر به دادگاههای بالاتر در سطوح منطقهای و جمهوری ارسال شد و میتوانست به دیوان عالی کشور برسد. دیوان عالی قدرت نظارت قابل توجهی بر دادگاه های بدوی داشت، اما قدرت بررسی تصمیمات قضایی را نداشت. مرجع اصلی نظارت بر رعایت قانون، دادستانی بود که نظارت کلی قانونی را اعمال می کرد. دادستان کل توسط شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی منصوب شد. به نوبه خود، دادستان کل، روسای کارکنان خود را در سطح ملی و دادستان ها را در هر یک از جمهوری های اتحادیه، جمهوری های خودمختار، سرزمین ها و مناطق منصوب کرد. دادستان ها در سطح شهر و ناحیه توسط دادستان جمهوری اتحادیه مربوطه منصوب شدند و به او و دادستان کل گزارش می دادند. تمام دادستان ها برای یک دوره پنج ساله مسئولیت داشتند. در پرونده های جنایی، متهم حق استفاده از خدمات وکیل مدافع - خود یا تعیین شده توسط دادگاه را داشت. در هر دو مورد، هزینه های قانونی حداقل بود. وکلای دادگستری متعلق به سازمان های شبه دولتی موسوم به "کالج ها" بودند که در همه شهرها و مراکز منطقه ای وجود داشتند. در سال 1989 یک انجمن مستقل وکلا به نام اتحادیه وکلا نیز تشکیل شد. وکیل حق داشت کل پرونده تحقیقاتی را از طرف موکل بررسی کند، اما در تحقیقات مقدماتی به ندرت وکالت موکل خود را بر عهده داشت. قوانین کیفری در اتحاد جماهیر شوروی از استاندارد "خطر عمومی" برای تعیین جدیت جرایم و تعیین مجازات های مناسب استفاده می کردند. برای تخلفات جزئی، معمولاً مجازات تعلیقی یا جریمه اعمال می شد. کسانی که برای جرایم جدی تر و خطرناک تر از نظر اجتماعی مقصر شناخته شوند ممکن است به کار در اردوگاه کار یا تا 10 سال زندان محکوم شوند. مجازات اعدام برای جرایم سنگینی مانند قتل عمد، جاسوسی و اقدامات تروریستی تعیین شد. امنیت دولتی و روابط بین الملل. اهداف امنیت دولتی شوروی در طول زمان دستخوش تغییرات اساسی شد. در ابتدا، دولت شوروی به عنوان نتیجه یک انقلاب جهانی پرولتاریایی تصور شد که بلشویک ها امیدوار بودند که به جنگ جهانی اول پایان دهد. انترناسیونال کمونیستی (سوم) (کمینترن) که کنگره موسس آن در مارس 1919 در مسکو برگزار شد، قرار بود سوسیالیست های سراسر جهان را برای حمایت از جنبش های انقلابی متحد کند. در ابتدا، بلشویکها حتی تصور نمیکردند که ساختن یک جامعه سوسیالیستی (که طبق نظریه مارکسیستی، مطابق با مرحله پیشرفتهتری از توسعه اجتماعی است - مولدتر، آزادتر، با سطوح بالاتر آموزش، فرهنگ و رفاه اجتماعی) ممکن است. - بودن - در مقایسه با جامعه سرمایه داری توسعه یافته، که باید مقدم بر آن باشد) در روسیه دهقانی وسیع. سرنگونی حکومت خودکامه راه قدرت را برای آنها باز کرد. هنگامی که جنبش های چپ پس از جنگ در اروپا (در فنلاند، آلمان، اتریش، مجارستان و ایتالیا) فروپاشید، روسیه شوروی خود را منزوی یافت. دولت شوروی مجبور شد شعار انقلاب جهانی را کنار بگذارد و از اصل همزیستی مسالمت آمیز (اتحاد تاکتیکی و همکاری اقتصادی) با همسایگان سرمایه دار خود پیروی کند. همزمان با تقویت دولت، شعار ساخت سوسیالیسم در یک کشور خاص مطرح شد. استالین با رهبری حزب پس از مرگ لنین، کنترل کمینترن را به دست گرفت، آن را پاکسازی کرد، از دست جناحگرایان ("تروتسکیستها" و "بخارینیها") خلاص شد و آن را به ابزار سیاست خود تبدیل کرد. سیاستهای داخلی و خارجی استالین، ناسیونال سوسیالیسم آلمان را تشویق میکند و سوسیال دموکراتهای آلمان را به «سوسیال فاشیسم» متهم میکند، که تسخیر قدرت هیتلر را در سال 1933 تسهیل کرد. خلع ید از دهقانان در 1931-1933 و نابودی ستاد فرماندهی ارتش سرخ در طی "ترور بزرگ" 1936-1938. اتحاد با آلمان نازی در سالهای 1939-1941 - کشور را در آستانه نابودی قرار داد، اگرچه در نهایت اتحاد جماهیر شوروی به قیمت قهرمانی دسته جمعی و خسارات عظیم موفق شد در جنگ جهانی دوم پیروز ظاهر شود. پس از جنگ که با استقرار رژیمهای کمونیستی در اکثر کشورهای اروپای شرقی و مرکزی به پایان رسید، استالین وجود «دو اردوگاه» در جهان را اعلام کرد و رهبری کشورهای «اردوگاه سوسیالیستی» را برای مبارزه با "اردوگاه سرمایه داری" خصمانه آشتی ناپذیر. ظهور سلاح های هسته ای در هر دو اردوگاه بشریت را با چشم انداز نابودی جهانی مواجه کرد. بار تسلیحات غیرقابل تحمل شد و در اواخر دهه 1980، رهبری شوروی اصول اساسی سیاست خارجی خود را که "تفکر جدید" نامیده شد، دوباره تدوین کرد. ایده اصلی «تفکر جدید» این بود که در عصر هستهای، امنیت هر کشور و بهویژه کشورهای دارای سلاح هستهای، تنها میتواند مبتنی بر امنیت متقابل همه طرفها باشد. مطابق با این مفهوم، سیاست شوروی به تدریج تا سال 2000 به سمت خلع سلاح هستهای جهانی تغییر جهت داد. به این منظور، اتحاد جماهیر شوروی دکترین استراتژیک برابری هستهای خود را با دشمنان تصور شده با دکترین "کفایی معقول" جایگزین کرد تا از حمله جلوگیری کند. بر این اساس، زرادخانه هسته ای خود و همچنین نیروهای نظامی متعارف خود را کاهش داد و شروع به بازسازی آنها کرد. گذار به "تفکر جدید" در روابط بینالملل مستلزم تعدادی تغییرات سیاسی رادیکال در سالهای 1990 و 1991 بود. در سازمان ملل، اتحاد جماهیر شوروی ابتکارات دیپلماتیکی را مطرح کرد که به حل و فصل منازعات منطقهای و تعدادی از مشکلات جهانی کمک کرد. اتحاد جماهیر شوروی روابط خود را با متحدان سابق خود در اروپای شرقی تغییر داد، مفهوم "حوزه نفوذ" در آسیا و آمریکای لاتین را کنار گذاشت و از مداخله در درگیری های ناشی از کشورهای جهان سوم دست کشید.
تاریخ اقتصاد
در مقایسه با اروپای غربی، روسیه در طول تاریخ خود یک کشور عقب مانده اقتصادی بوده است. روسیه به دلیل آسیب پذیری مرزهای جنوب شرقی و غربی خود، اغلب در معرض تهاجمات آسیا و اروپا بود. یوغ مغول-تاتار و گسترش لهستان-لیتوانی منابع توسعه اقتصادی را تحلیل برد. روسیه علیرغم عقب ماندگی خود، تلاش هایی برای رسیدن به اروپای غربی انجام داد. قاطع ترین تلاش توسط پیتر کبیر در آغاز قرن 18 انجام شد. پیتر به شدت نوسازی و صنعتی شدن را تشویق می کرد - عمدتاً برای افزایش قدرت نظامی روسیه. سیاست توسعه خارجی در زمان کاترین کبیر ادامه یافت. آخرین فشار روسیه تزاری به سمت مدرن سازی در نیمه دوم قرن نوزدهم انجام شد، زمانی که رعیت لغو شد و دولت برنامه هایی را اجرا کرد که توسعه اقتصادی کشور را تحریک کرد. دولت صادرات محصولات کشاورزی را تشویق کرد و سرمایه خارجی را جذب کرد. یک برنامه بلندپروازانه ساخت راه آهن راه اندازی شد که توسط شرکت های دولتی و خصوصی تامین مالی شد. حمایتگرایی تعرفهای و امتیازات، توسعه صنعت داخلی را تحریک کرد. اوراق قرضه صادر شده به صاحبان زمین- اشراف به عنوان غرامت برای از دست دادن رعیت آنها با پرداخت های "بازخرید" توسط رعیت سابق بازپرداخت می شد و در نتیجه منبع مهم انباشت سرمایه داخلی را تشکیل می داد. وادار کردن دهقانان به فروش بیشتر محصولات خود به صورت نقدی برای انجام این پرداخت ها، به علاوه این که اشراف بهترین زمین ها را حفظ کردند، به دولت اجازه داد تا مازاد محصولات کشاورزی را در بازارهای خارجی بفروشد.
پیامد این یک دوره صنعتی سریع بود
توسعه، زمانی که میانگین افزایش سالانه تولید صنعتی به 10-12٪ رسید. تولید ناخالص ملی روسیه طی 20 سال از 1893 تا 1913 سه برابر افزایش یافت. پس از سال 1905، برنامه نخست وزیر استولیپین با هدف تشویق مزارع بزرگ دهقانی با استفاده از نیروی کار مزدور شروع به اجرا کرد. با این حال، با آغاز جنگ جهانی اول، روسیه زمانی برای تکمیل اصلاحاتی که آغاز کرده بود نداشت.
انقلاب اکتبر و جنگ داخلی.مشارکت روسیه در جنگ جهانی اول با انقلاب در فوریه - اکتبر (سبک جدید - مارس - نوامبر) 1917 به پایان رسید. نیروی محرکه این انقلاب تمایل دهقانان برای پایان دادن به جنگ و توزیع مجدد زمین بود. دولت موقت که پس از کناره گیری تزار نیکلاس دوم در فوریه 1917 جایگزین خودکامگی شد و عمدتاً از نمایندگان بورژوازی تشکیل می شد، در اکتبر 1917 سرنگون شد. دولت جدید (شورای کمیسرهای خلق) به ریاست سوسیال دموکرات های چپگرا (بلشویک ها) که از مهاجرت بازگشتند، روسیه را اولین جمهوری سوسیالیستی جهان اعلام کردند. اولین احکام شورای کمیساریای خلق، پایان جنگ و حق مادام العمر و مسلم دهقانان را در استفاده از زمین های گرفته شده از مالکان اعلام می کرد. مهم ترین بخش های اقتصادی ملی شدند - بانک ها، تجارت غلات، حمل و نقل، تولید نظامی و صنعت نفت. شرکتهای خصوصی خارج از این بخش «سرمایهداری دولتی» از طریق اتحادیههای کارگری و شوراهای کارخانهها تحت کنترل کارگران بودند. در تابستان 1918، جنگ داخلی آغاز شد. بیشتر کشور از جمله اوکراین، ماوراء قفقاز و سیبری به دست مخالفان رژیم بلشویک، ارتش اشغالگر آلمان و سایر مهاجمان خارجی افتاد. صنعتگران و روشنفکران که به قدرت موضع بلشویک ها اعتقاد نداشتند از همکاری با دولت جدید خودداری کردند.
کمونیسم جنگیدر این شرایط بحرانی، کمونیست ها لازم دیدند که کنترل متمرکز بر اقتصاد برقرار کنند. در نیمه دوم سال 1918 تمام شرکت های بزرگ و متوسط و بیشتر شرکت های کوچک ملی شدند. برای جلوگیری از گرسنگی در شهرها، مقامات غلات را از دهقانان خواستند. "بازار سیاه" رونق گرفت - غذا با اقلام خانگی و کالاهای صنعتی مبادله می شد که کارگران به جای روبل های مستهلک شده به عنوان پرداخت دریافت می کردند. تولیدات صنعتی و کشاورزی به شدت کاهش یافت. حزب کمونیست در سال 1919 آشکارا این وضعیت را در اقتصاد به رسمیت شناخت و آن را به عنوان "کمونیسم جنگی" تعریف کرد. "تنظیم سیستماتیک مصرف در یک قلعه محاصره شده." مقامات کمونیسم جنگی را اولین گام به سوی یک اقتصاد واقعا کمونیستی می دانستند. کمونیسم جنگی بلشویک ها را قادر ساخت تا منابع انسانی و صنعتی را بسیج کنند و در جنگ داخلی پیروز شوند.
سیاست جدید اقتصادیدر بهار سال 1921، ارتش سرخ تا حد زیادی مخالفان خود را شکست داده بود. با این حال، وضعیت اقتصادی فاجعه بار بود. تولید صنعتی به سختی 14 درصد از سطح قبل از جنگ بود و بیشتر کشور در گرسنگی بود. در 1 مارس 1921، ملوانان پادگان در کرونشتات، قلعه کلیدی در دفاع از پتروگراد (سن پترزبورگ)، شورش کردند. مهم ترین هدف دوره جدید حزب که به زودی NEP (سیاست جدید اقتصادی) نامیده شد، افزایش بهره وری نیروی کار در تمام عرصه های زندگی اقتصادی بود. تصرف اجباری غلات متوقف شد - سیستم تخصیص مازاد با مالیاتی جایگزین شد که به عنوان سهم معینی از محصولات تولید شده توسط مزرعه دهقانی بیش از نرخ مصرف پرداخت می شد. پس از کسر مالیات غیرنقدی، مواد غذایی اضافی در مالکیت دهقانان باقی ماند و میتوانست در بازار فروخته شود. این امر با قانونی شدن تجارت خصوصی و مالکیت خصوصی و نیز عادی سازی گردش پول از طریق کاهش شدید مخارج دولت و تصویب بودجه متوازن دنبال شد. در سال 1922، بانک دولتی یک واحد پولی باثبات جدید با پشتوانه طلا و کالا به نام chervonets منتشر کرد. "ارتفاعات فرماندهی" اقتصاد - تولید سوخت، متالورژی و نظامی، حمل و نقل، بانک ها و تجارت خارجی - تحت کنترل مستقیم دولت باقی ماندند و از بودجه دولتی تامین مالی شدند. تمام شرکت های بزرگ ملی شده دیگر قرار بود به طور مستقل بر مبنای تجاری فعالیت کنند. این دومی ها اجازه داشتند در تراست ها متحد شوند که تا سال 1923 تعداد آنها 478 نفر بود. آنها تقریباً کار می کردند. 75 درصد از کل شاغلان در صنعت تراست ها بر مبنای همان مالیات بر اقتصاد خصوصی مشمول مالیات می شدند. مهم ترین تراست های صنایع سنگین با دستورات دولتی تامین می شد. اهرم اصلی کنترل بر تراست ها بانک دولتی بود که انحصار اعتبار تجاری را در اختیار داشت. سیاست جدید اقتصادی به سرعت نتایج موفقیت آمیزی به همراه داشت. تا سال 1925، تولید صنعتی به 75 درصد سطح قبل از جنگ رسیده بود و تولیدات کشاورزی تقریباً به طور کامل احیا شده بود. با این حال، موفقیت های NEP، حزب کمونیست را با مشکلات جدید و پیچیده اقتصادی و اجتماعی مواجه کرد.
بحث در مورد صنعتی شدنسرکوب قیام های انقلابی نیروهای چپ در سراسر اروپای مرکزی به این معنی بود که روسیه شوروی باید ساخت سوسیالیستی را در یک محیط بین المللی نامطلوب آغاز می کرد. صنعت روسیه که از جهان و جنگ های داخلی ویران شده بود، از صنعت کشورهای پیشرفته سرمایه داری آن زمان اروپا و آمریکا بسیار عقب بود. لنین اساس اجتماعی NEP را پیوندی بین طبقه کارگر شهری کوچک (اما تحت رهبری حزب کمونیست) و دهقانان بزرگ اما پراکنده تعریف کرد. لنین برای حرکت به سمت سوسیالیسم تا آنجا که ممکن است پیشنهاد کرد که حزب به سه اصل اساسی پایبند باشد: 1) به هر طریق ممکن ایجاد تعاونی های تولیدی، بازاریابی و خرید دهقانی را تشویق کند. 2) برقیسازی کل کشور را وظیفه اصلی صنعتیسازی بدانند. 3) حفظ انحصار دولتی در تجارت خارجی به منظور محافظت از صنعت داخلی در برابر رقابت خارجی و استفاده از درآمد حاصل از صادرات برای تأمین مالی واردات با اولویت بالا. قدرت سیاسی و دولتی در اختیار حزب کمونیست باقی ماند.
"قیچی قیمت".در پاییز 1923، اولین مشکلات جدی اقتصادی NEP ظاهر شد. به دلیل بهبود سریع کشاورزی خصوصی و صنعت دولتی عقب مانده، قیمت محصولات صنعتی سریعتر از کالاهای کشاورزی افزایش یافت (از لحاظ گرافیکی با خطوط واگرا شبیه قیچی باز نشان داده می شود). این امر لزوماً باید منجر به کاهش تولیدات کشاورزی و کاهش قیمت کالاهای صنعتی شود. 46 تن از اعضای برجسته حزب در مسکو نامه ای سرگشاده در اعتراض به این خط سیاست اقتصادی منتشر کردند. آنها معتقد بودند که باید با تحریک تولیدات کشاورزی، بازار را به هر طریق ممکن گسترش داد.
بوخارین و پرئوبراژنسکی. بیانیه 46 (به زودی به "اپوزیسیون مسکو" معروف شد) آغاز بحث گسترده درون حزبی بود که بر پایه های جهان بینی مارکسیستی تأثیر گذاشت. آغازگر آن، N.I. Bukharin و E.N. بوخارین که اپوزیسیون دست راستی را رهبری می کرد، روند صنعتی شدن آهسته و تدریجی را پیش برد. پرئوبراژنسکی یکی از رهبران اپوزیسیون چپ ("تروتسکیست") بود که از صنعتی شدن شتابان حمایت می کرد. بوخارین فرض می کرد که سرمایه مورد نیاز برای تأمین مالی توسعه صنعتی از پس انداز فزاینده دهقانان حاصل می شود. با این حال، اکثریت قریب به اتفاق دهقانان هنوز آنقدر فقیر بودند که عمدتاً با کشاورزی امرار معاش می کردند، از تمام درآمد نقدی ناچیز خود برای نیازهای خود استفاده می کردند و تقریباً هیچ پس انداز نداشتند. فقط کولاک ها به اندازه کافی گوشت و غلات می فروختند تا به خود اجازه دهند پس انداز زیادی داشته باشند. غلاتی که صادر می شد فقط برای واردات در مقیاس کوچک محصولات مهندسی وجوه به ارمغان آورد - به ویژه پس از اینکه کالاهای مصرفی گران قیمت برای فروش به مردم شهر و دهقانان ثروتمند وارد شدند. در سال 1925، دولت به کولاک ها اجازه داد تا زمین هایی را از دهقانان فقیر اجاره کنند و کارگران مزرعه را استخدام کنند. بوخارین و استالین استدلال کردند که اگر دهقانان خود را غنی کنند، مقدار غلات برای فروش (که باعث افزایش صادرات می شود) و سپرده های نقدی در بانک دولتی افزایش می یابد. در نتیجه، آنها معتقد بودند، کشور باید صنعتی شود، و کولاک باید "به سوسیالیسم تبدیل شود". پرئوبراژنسکی اظهار داشت که افزایش قابل توجه تولید صنعتی مستلزم سرمایه گذاری بزرگ در تجهیزات جدید است. به عبارت دیگر اگر تدابیری اندیشیده نشود، تولید به دلیل فرسودگی تجهیزات زیانبارتر می شود و حجم کلی تولید کاهش می یابد. برای برون رفت از این وضعیت، اپوزیسیون چپ پیشنهاد شروع صنعتی شدن شتابان و ارائه یک برنامه بلندمدت اقتصادی دولتی را مطرح کرد. سوال اصلی این بود که چگونه می توان سرمایه گذاری مورد نیاز برای رشد سریع صنعتی را پیدا کرد. پاسخ پرئوبراژنسکی برنامه ای بود که او آن را «انباشت سوسیالیستی» نامید. دولت مجبور شد از موقعیت انحصاری خود (به ویژه در حوزه واردات) برای افزایش هر چه بیشتر قیمت ها استفاده کند. قرار بود یک سیستم مالیاتی مترقی تضمین کننده دریافت های پولی کلان از کولاک ها باشد. به جای اعطای وام ترجیحا به ثروتمندترین (و در نتیجه معتبرترین) دهقانان، بانک دولتی باید تعاونی ها و مزارع جمعی متشکل از دهقانان فقیر و متوسط را ترجیح دهد که قادر به خرید تجهیزات کشاورزی و افزایش سریع بازده خود با معرفی مدرن هستند. روش های کشاورزی
روابط بین المللمسئله روابط کشور با قدرت های صنعتی پیشرو جهان سرمایه داری نیز از اهمیت تعیین کننده ای برخوردار بود. استالین و بوخارین انتظار داشتند که رونق اقتصادی غرب، که از اواسط دهه 1920 آغاز شد، برای مدت طولانی ادامه یابد - این فرضیه اساسی برای نظریه صنعتی شدن آنها بود که از طریق صادرات فزاینده غلات تأمین مالی می شد. تروتسکی و پرئوبراژنسکی به نوبه خود تصور می کردند که طی چند سال این رونق اقتصادی به یک بحران اقتصادی عمیق ختم خواهد شد. این موقعیت اساس تئوری صنعتی شدن سریع آنها را تشکیل داد که با صادرات فوری مواد خام در مقیاس بزرگ با قیمت های مطلوب تامین مالی شد - به طوری که وقتی بحران شروع شد، از قبل یک پایگاه صنعتی برای توسعه شتابان کشور وجود داشت. تروتسکی از جذب سرمایهگذاری خارجی («امتیازات») حمایت میکرد که لنین نیز زمانی برای آن صحبت میکرد. او امیدوار بود که از تضادهای بین قدرت های امپریالیستی برای خروج از رژیم انزوای بین المللی که کشور در آن قرار داشت استفاده کند. رهبری حزب و دولت تهدید اصلی را در جنگ احتمالی با بریتانیای کبیر و فرانسه (و همچنین با متحدان اروپای شرقی آنها - لهستان و رومانی) می دید. برای محافظت از خود در برابر چنین تهدیدی، روابط دیپلماتیک با آلمان حتی در زمان لنین برقرار شد (راپالو، مارس 1922). بعداً طی یک قرارداد محرمانه با آلمان، افسران آلمانی آموزش دیدند و انواع جدیدی از سلاح ها برای آلمان آزمایش شدند. آلمان به نوبه خود کمک قابل توجهی به اتحاد جماهیر شوروی در ساخت شرکت های صنعتی سنگین در نظر گرفته شده برای تولید محصولات نظامی ارائه کرد.
پایان NEP.در آغاز سال 1926، فریز دستمزدها در تولید، همراه با رونق روزافزون مقامات حزبی و دولتی، بازرگانان خصوصی و دهقانان ثروتمند، باعث نارضایتی کارگران شد. رهبران سازمان های حزبی مسکو و لنینگراد، L.B. Kamenev و G.I Zinoviev، با سخنرانی علیه استالین، یک اپوزیسیون متحد چپ را در یک بلوک با تروتسکیست ها تشکیل دادند. دستگاه بوروکراتیک استالین به راحتی با مخالفان برخورد کرد و با بوخارین و سایر میانه روها اتحاد منعقد کرد. بوخارینیست ها و استالینیست ها تروتسکیست ها را به "صنعتی سازی بیش از حد" از طریق "استثمار" دهقانان، به تضعیف اقتصاد و اتحادیه کارگران و دهقانان متهم کردند. در سال 1927، در غیاب سرمایه گذاری، هزینه تولید کالاهای تولیدی همچنان افزایش یافت و استانداردهای زندگی کاهش یافت. رشد تولیدات کشاورزی به دلیل کمبود کالا متوقف شد: دهقانان علاقه ای به فروش محصولات کشاورزی خود با قیمت پایین نداشتند. به منظور تسریع توسعه صنعتی، اولین برنامه پنج ساله تدوین شد و در دسامبر 1927 در پانزدهمین کنگره حزب تصویب شد.
شورش نان.زمستان 1928 آستانه یک بحران اقتصادی بود. قیمت خرید محصولات کشاورزی افزایش نیافت و فروش غلات به دولت به شدت کاهش یافت. سپس دولت به سلب مالکیت مستقیم غلات بازگشت. این نه تنها کولاک ها، بلکه دهقانان متوسط را نیز تحت تأثیر قرار داد. در پاسخ، دهقانان محصولات خود را کاهش دادند و صادرات غلات عملاً متوقف شد.
به چپ بپیچید.پاسخ دولت تغییر اساسی در سیاست اقتصادی بود. برای تأمین منابع برای رشد سریع، حزب شروع به اتحاد دهقانان در یک سیستم مزارع جمعی تحت کنترل دولت کرد.
انقلاب از بالادر ماه مه 1929، اپوزیسیون حزب سرکوب شد. تروتسکی به ترکیه تبعید شد. بوخارین، A.I.Rykov و M.P.Tomsky از سمت های رهبری حذف شدند. زینوویف، کامنف و سایر اپوزیسیونهای ضعیفتر تسلیم استالین شدند و علناً از نظرات سیاسی خود چشم پوشی کردند. در پاییز سال 1929، بلافاصله پس از برداشت محصول، استالین دستور شروع اجرای کامل جمع آوری را صادر کرد.
جمع آوری کشاورزی. در آغاز نوامبر 1929، تقریباً 70 هزار مزرعه جمعی، که تقریباً فقط دهقانان فقیر یا بی زمین را شامل می شد، با وعده های کمک دولتی جذب شدند. آنها 7 درصد از کل خانواده های دهقانی را تشکیل می دادند و کمتر از 4 درصد از زمین های زیر کشت را در اختیار داشتند. استالین وظیفه حزب را تسریع در جمع آوری کل بخش کشاورزی قرار داد. قطعنامه کمیته مرکزی در آغاز سال 1930 ضرب الاجل خود را تعیین کرد - تا پاییز 1930 در مناطق اصلی تولید غلات و تا پاییز 1931 در بقیه. در همان زمان استالین از طریق نمایندگان و مطبوعات خواستار تسریع این روند و سرکوب هرگونه مقاومت شد. در بسیاری از مناطق، جمع آوری کامل تا بهار 1930 انجام شد. در طول دو ماه اول سال 1930، تقریباً. 10 میلیون مزرعه دهقانی در مزارع جمعی متحد شدند. فقیرترین و بیزمینترین دهقانان، جمعسازی را بهعنوان تقسیم دارایی هموطنان ثروتمندتر خود میدانستند. با این حال، در میان دهقانان متوسط و کولاک ها، جمعی شدن باعث مقاومت گسترده شد. کشتار گسترده دام آغاز شد. تا ماه مارس، جمعیت گاو 14 میلیون رأس کاهش یافته بود. تعداد زیادی خوک، بز، گوسفند و اسب نیز سلاخی شدند. در مارس 1930، با توجه به خطر شکست کارزار کاشت بهاره، استالین خواستار تعلیق موقت روند جمعآوری شد و مقامات محلی را به "افراط" متهم کرد. دهقانان حتی اجازه داشتند مزارع جمعی را ترک کنند و تا اول جولای تقریباً. 8 میلیون خانواده مزارع جمعی را ترک کردند. اما در پاییز، پس از برداشت محصول، کارزار جمعسازی از سر گرفته شد و پس از آن متوقف نشد. تا سال 1933، بیش از سه چهارم زمین های زیر کشت و بیش از سه پنجم مزارع دهقانی به صورت جمعی درآمد. همه دهقانان ثروتمند «خلاص» شدند، اموال و محصولاتشان مصادره شد. در تعاونی ها (مزارع جمعی)، دهقانان مجبور بودند حجم ثابتی از محصولات را به دولت عرضه کنند. پرداخت بسته به سهم نیروی کار هر فرد (تعداد "روزهای کاری") انجام شد. قیمتهای خرید تعیینشده توسط دولت بسیار پایین بود، در حالی که منابع مورد نیاز بالا بود، و گاهی اوقات بیش از کل برداشت بود. با این حال، کشاورزان دسته جمعی مجاز به داشتن قطعات شخصی به مساحت 0.25-1.5 هکتار، بسته به منطقه کشور و کیفیت زمین، برای استفاده خود بودند. این قطعات، محصولاتی که از آنها اجازه فروش در بازارهای مزارع جمعی داده می شد، بخش قابل توجهی از غذای ساکنان شهر را تأمین می کرد و خود دهقانان را تغذیه می کرد. مزارع نوع دوم بسیار کمتر بود، اما زمین بهتری به آنها اختصاص داده شد و تجهیزات کشاورزی بهتری در اختیار آنها قرار گرفت. این مزارع دولتی مزارع دولتی نامیده می شدند و به عنوان شرکت های صنعتی فعالیت می کردند. کارگران کشاورزی در اینجا دستمزد را به صورت نقدی دریافت می کردند و حق داشتن یک قطعه زمین را نداشتند. بدیهی بود که مزارع دهقانی جمعی به مقدار قابل توجهی تجهیزات، به ویژه تراکتور و کمباین نیاز دارند. دولت با سازماندهی ایستگاه های ماشین و تراکتور (MTS) ابزار مؤثری برای کنترل مزارع جمعی دهقانی ایجاد کرد. هر MTS به تعدادی از مزارع جمعی به صورت قراردادی برای پرداخت نقدی یا (عمدتا) به صورت غیرنقدی خدمت می کرد. در سال 1933، 1857 MTS در RSFSR، با 133 هزار تراکتور و 18،816 کمباین وجود داشت که 54.8٪ از زمین های کشت مزارع جمعی را کشت می کرد.
پیامدهای جمع آوری. برنامه پنج ساله اول افزایش 50 درصدی تولید کشاورزی را از سال 1928 تا 1933 در نظر گرفته بود. با این حال، کارزار جمع آوری که در پاییز 1930 از سر گرفته شد، با کاهش تولید و کشتار دام همراه بود. تا سال 1933، تعداد کل گاو در کشاورزی از بیش از 60 میلیون راس به کمتر از 34 میلیون اسب کاهش یافت. خوک - از 19 میلیون تا 10 میلیون؛ گوسفند - از 97 تا 34 میلیون؛ بزها - از 10 تا 3 میلیون تنها در سال 1935، زمانی که کارخانه های تراکتورسازی در خارکف، استالینگراد و چلیابینسک ساخته شدند، تعداد تراکتورها برای بازگرداندن کل قدرت پیش نویسی که مزارع دهقانی در سال 1928 داشتند کافی شد. که در سال 1928 از سال 1913 فراتر رفت و به 5/76 میلیون تن رسید، تا سال 1933 به 70 میلیون تن کاهش یافت. با وجود افزایش سطح زمین های زیر کشت. به طور کلی، تولید محصولات کشاورزی از سال 1928 تا 1933 تقریباً 20 درصد کاهش یافت. پیامد صنعتی شدن سریع افزایش قابل توجهی در تعداد ساکنان شهرها بود که توزیع کاملاً سهمیه بندی شده غذا را ضروری می کرد. این وضعیت با بحران اقتصادی جهانی که در سال 1929 آغاز شد بدتر شد. در سال 1930، قیمت غلات در بازار جهانی به شدت کاهش یافت - درست زمانی که باید مقادیر زیادی تجهیزات صنعتی وارد می شد، بدون در نظر گرفتن تراکتورها و کمباین های مورد نیاز برای کشاورزی. (عمدتا از ایالات متحده آمریکا و آلمان). برای پرداخت هزینه واردات، صادرات غلات در مقادیر زیاد ضروری بود. در سال 1930، 10٪ از غلات جمع آوری شده صادر شد، و در سال 1931 - 14٪. نتیجه صادرات غلات و جمع آوری قحطی بود. بدترین وضعیت در منطقه ولگا و اوکراین بود، جایی که مقاومت دهقانان در برابر جمعسازی قویترین بود. در زمستان 1932-1933، بیش از 5 میلیون نفر از گرسنگی جان خود را از دست دادند، اما حتی بیشتر به تبعید فرستاده شدند. در سال 1934، خشونت و گرسنگی سرانجام مقاومت دهقانان را شکست. جمعی کردن اجباری کشاورزی منجر به عواقب مرگبار شد. دهقانان دیگر احساس نمی کردند که صاحب زمین هستند. صدمات قابل توجه و جبران ناپذیری به فرهنگ مدیریت وارد شد که از بین رفتن ثروتمندان، یعنی. ماهرترین و سخت کوش ترین دهقانان. علیرغم مکانیزه شدن و گسترش زمین های کشت شده از طریق توسعه اراضی جدید در زمین های بکر و در سایر مناطق، افزایش قیمت خرید و ارائه حقوق بازنشستگی و سایر مزایای اجتماعی برای کشاورزان دسته جمعی، بهره وری نیروی کار در مزارع جمعی و دولتی بسیار عقب مانده است. عقب تر از سطحی که در توطئه های شخصی و غیره وجود داشت، بیشتر در غرب وجود داشت و تولید ناخالص کشاورزی به طور فزاینده ای از رشد جمعیت عقب بود. به دلیل فقدان انگیزه برای کار، ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی در مزارع جمعی و دولتی معمولاً ضعیف نگهداری می شدند، بذرها و کودها به صورت بیهوده استفاده می شدند و تلفات برداشت بسیار زیاد بود. از دهه 1970، با وجود این واقعیت که تقریبا. اتحاد جماهیر شوروی با 20٪ نیروی کار (در ایالات متحده آمریکا و کشورهای اروپای غربی - کمتر از 4٪) بزرگترین واردکننده غلات در جهان شد.
برنامه های پنج ساله توجیه هزینه های جمع آوری، ساختن یک جامعه جدید در اتحاد جماهیر شوروی بود. این هدف بیشک شور و شوق میلیونها نفر بهویژه نسلی را که پس از انقلاب بزرگ شدهاند، برانگیخت. در طول دهههای 1920 و 1930، میلیونها جوان آموزش و کار حزبی را کلید ارتقاء نردبان اجتماعی یافتند. با کمک بسیج تودهها، رشد صنعتی سریع بیسابقه درست در زمانی به دست آمد که غرب یک بحران اقتصادی حاد را تجربه میکرد. در طول برنامه پنج ساله اول (1928-1933)، تقریباً 1500 کارخانه بزرگ، از جمله کارخانه های متالورژی در Magnitogorsk و Novokuznetsk. ماشین آلات کشاورزی و کارخانه های تراکتورسازی در روستوف-آن-دون، چلیابینسک، استالینگراد، ساراتوف و خارکف؛ کارخانه های شیمیایی در اورال و یک کارخانه مهندسی سنگین در کراماتورسک. مراکز جدید تولید نفت، تولید فلز و تولید سلاح در منطقه اورال و ولگا پدیدار شد. ساخت راهآهن و کانالهای جدید آغاز شد که در آن کار اجباری دهقانان محروم نقش مهمی داشت. نتایج برنامه پنج ساله اول در دوره تسریع در اجرای برنامه پنج ساله دوم و سوم (1933-1941)، بسیاری از اشتباهات در اجرای برنامه اول مورد توجه قرار گرفت و اصلاح شد. در این دوره از سرکوب توده ای، استفاده سیستماتیک از کار اجباری تحت کنترل NKVD به بخش مهمی از اقتصاد، به ویژه در صنایع چوب و معدن طلا، و پروژه های ساختمانی جدید در سیبری و شمال دور تبدیل شد. سیستم برنامه ریزی اقتصادی همانطور که در دهه 1930 ایجاد شد بدون تغییرات اساسی تا اواخر دهه 1980 دوام آورد. ماهیت سیستم برنامه ریزی بود که توسط سلسله مراتب بوروکراتیک با استفاده از روش های فرمان انجام می شد. در رأس این سلسله مراتب، دفتر سیاسی و کمیته مرکزی حزب کمونیست قرار داشتند که بالاترین نهاد تصمیم گیری اقتصادی، کمیته برنامه ریزی دولتی (گوسپلان) را رهبری می کردند. بیش از 30 وزارتخانه تابع کمیته برنامه ریزی دولتی بودند که به "بخش های اصلی" که مسئولیت انواع خاصی از تولید را بر عهده داشتند، در یک صنعت ترکیب شدند. در پایه این هرم تولید، واحدهای تولید اولیه - کارخانه ها و کارخانه ها، شرکت های کشاورزی جمعی و دولتی، معادن، انبارها و غیره قرار داشتند. هر یک از این واحدها مسئولیت اجرای بخش خاصی از طرح را بر عهده داشتند که (بر اساس حجم و هزینه تولید یا گردش مالی) توسط مقامات بالاتر تعیین می شد و سهمیه منابع برنامه ریزی شده خود را دریافت می کردند. این الگو در هر سطح از سلسله مراتب تکرار شد. سازمانهای برنامهریزی مرکزی ارقام هدف را مطابق با سیستمی از به اصطلاح «ترازهای مادی» تعیین میکنند. هر واحد تولیدی در هر سطح از سلسله مراتب با یک مقام بالاتر در مورد برنامه های خود برای سال آینده به توافق رسید. در عمل، این به معنای تکان دادن برنامه بود: همه افراد پایین تر می خواستند حداقل ها را انجام دهند و حداکثر را دریافت کنند، در حالی که همه افراد بالا می خواستند تا آنجا که ممکن است به دست آورند و کمترین مقدار ممکن را بدهند. از مصالحه های به دست آمده، یک طرح کلی «متوازن» پدیدار شد.
نقش پول.ارقام کنترلی برای طرح ها در واحدهای فیزیکی (تن ها روغن، جفت کفش و غیره) ارائه می شد، اما پول نیز نقش مهم، هرچند فرعی، در فرآیند برنامه ریزی داشت. به استثنای دوره های کمبود شدید (1930-1935، 1941-1947)، زمانی که کالاهای مصرفی اساسی جیره بندی می شدند، همه کالاها معمولاً به فروش می رسیدند. پول همچنین وسیله ای برای پرداخت های غیرنقدی بود - فرض بر این بود که هر بنگاه اقتصادی باید هزینه های نقدی تولید را به حداقل برساند تا به طور مشروط سودآور باشد و بانک دولتی باید محدودیت هایی را برای هر شرکت اختصاص دهد. تمام قیمت ها به شدت کنترل شد. بنابراین، پول نقش اقتصادی منحصراً منفعلانه ای به عنوان ابزار حسابداری و روشی برای جیره بندی مصرف به خود اختصاص داد.
پیروزی سوسیالیسماستالین در هفتمین کنگره کمینترن در اوت 1935 اعلام کرد که "پیروزی کامل و نهایی سوسیالیسم در اتحاد جماهیر شوروی به دست آمده است." این بیانیه - که اتحاد جماهیر شوروی یک جامعه سوسیالیستی را بنا کرد - به جزمیت تزلزل ناپذیر ایدئولوژی شوروی تبدیل شد.
وحشت بزرگاستالین و حامیانش پس از برخورد با دهقانان، تحت کنترل گرفتن طبقه کارگر و پرورش روشنفکران مطیع، تحت شعار "تشدید مبارزه طبقاتی" شروع به پاکسازی حزب کردند. پس از 1 دسامبر 1934 (در این روز S.M. Kirov، دبیر سازمان حزب لنینگراد توسط عوامل استالین کشته شد) چندین دادگاه سیاسی برگزار شد و تقریباً تمام کادرهای قدیمی حزب از بین رفتند. با کمک اسناد ساخته شده توسط سرویس های اطلاعاتی آلمان، بسیاری از نمایندگان فرماندهی عالی ارتش سرخ سرکوب شدند. در طی 5 سال، بیش از 5 میلیون نفر در اردوگاه های NKVD تیرباران شدند یا به کار اجباری فرستاده شدند.
بازسازی پس از جنگ.جنگ جهانی دوم منجر به ویرانی در مناطق غربی اتحاد جماهیر شوروی شد، اما رشد صنعتی منطقه اورال-سیبری را تسریع کرد. پایگاه صنعتی به سرعت پس از جنگ بازسازی شد: این امر با حذف تجهیزات صنعتی از آلمان شرقی و منچوری تحت اشغال شوروی تسهیل شد. علاوه بر این، اردوگاههای گولاگ دوباره چندین میلیون دلار از اسیران جنگی آلمانی و اسیران جنگی شوروی سابق متهم به خیانت دریافت کردند. صنایع سنگین و نظامی در اولویت اول باقی ماندند. توجه ویژه ای به توسعه انرژی هسته ای، در درجه اول برای اهداف تسلیحاتی شد. سطح عرضه مواد غذایی و کالاهای مصرفی قبل از جنگ در اوایل دهه 1950 به دست آمده بود.
اصلاحات خروشچفمرگ استالین در مارس 1953 به ترور و سرکوب پایان داد که به طور فزاینده ای گسترش می یافت و یادآور دوران قبل از جنگ بود. نرم شدن سیاست حزب در دوران رهبری N.S. خروشچف از سال 1955 تا 1964، "ذوب" نامیده شد. میلیون ها زندانی سیاسی از اردوگاه های گولاگ بازگشته اند. اکثر آنها توانبخشی شدند. توجه قابل توجهی در برنامه های پنج ساله به تولید کالاهای مصرفی و ساخت و ساز مسکن آغاز شد. حجم تولیدات کشاورزی افزایش یافت؛ دستمزدها افزایش یافت، منابع اجباری و مالیات کاهش یافت. به منظور افزایش سودآوری، مزارع کلکسیونی و دولتی بزرگ و تفکیک شدند، گاهی اوقات بدون موفقیت. مزارع بزرگ دولتی در طول توسعه زمین های بکر و آیش در آلتای و قزاقستان ایجاد شد. این زمینها فقط در سالهایی با بارندگی کافی، یعنی حدوداً سه سال از هر پنج سال، محصول تولید میکردند، اما باعث افزایش قابلتوجهی در میزان متوسط برداشت دانه شدند. سیستم MTS منحل شد و مزارع جمعی تجهیزات کشاورزی خود را دریافت کردند. منابع برق آبی، نفت و گاز سیبری توسعه یافت. مراکز علمی و صنعتی بزرگی در آنجا پدید آمد. بسیاری از جوانان به زمین های بکر و سایت های ساخت و ساز سیبری رفتند، جایی که دستورات بوروکراتیک نسبتاً سخت تر از بخش اروپایی این کشور بود. تلاش های خروشچف برای تسریع توسعه اقتصادی به زودی با مقاومت دستگاه اداری مواجه شد. خروشچف سعی کرد وزارتخانه ها را با واگذاری بسیاری از وظایف آنها به شوراهای اقتصادی منطقه ای جدید (sovnarkhozes) متمرکز کند. بحثی بین اقتصاددانان در مورد توسعه یک سیستم قیمت گذاری واقعی تر و دادن استقلال واقعی به مدیران صنعتی آغاز شد. خروشچف قصد داشت کاهش قابل توجهی در هزینه های نظامی انجام دهد که از دکترین "همزیستی مسالمت آمیز" با جهان سرمایه داری پیروی می کرد. در اکتبر 1964، خروشچف توسط ائتلافی از بوروکرات های حزب محافظه کار، نمایندگان دستگاه برنامه ریزی مرکزی و مجتمع نظامی-صنعتی شوروی از سمت خود برکنار شد.
دوره رکود.برژنف، رهبر جدید شوروی، به سرعت اصلاحات خروشچف را باطل کرد. با اشغال چکسلواکی در اوت 1968، او هر گونه امیدی را برای اقتصادهای متمرکز اروپای شرقی برای توسعه الگوهای جامعه خود از بین برد. تنها زمینه پیشرفت سریع فناوری در صنایع مرتبط با صنعت نظامی - تولید زیردریایی ها، موشک ها، هواپیماها، الکترونیک نظامی و برنامه فضایی بود. مانند گذشته توجه خاصی به تولید کالاهای مصرفی نشد. احیای زمین در مقیاس بزرگ منجر به پیامدهای فاجعه بار برای محیط زیست و سلامت عمومی شده است. به عنوان مثال، هزینه معرفی تک کشت پنبه در ازبکستان کم عمق شدن شدید دریای آرال بود که تا سال 1973 چهارمین آب داخلی بزرگ در جهان بود.
کند شدن رشد اقتصادیدر دوران رهبری برژنف و جانشینان بلافصل او، توسعه اقتصاد شوروی به شدت کند شد. با این حال، بخش عمدهای از جمعیت میتوانند به شدت روی حقوق، حقوق بازنشستگی و مزایای کم اما تضمین شده، کنترل بر قیمت کالاهای مصرفی اساسی، آموزش و مراقبتهای بهداشتی رایگان، و مسکن عملاً رایگان، اگرچه همیشه با کمبود، حساب کنند. برای حفظ حداقل استانداردهای معیشتی، مقادیر زیادی غلات و کالاهای مصرفی مختلف از غرب وارد شد. از آنجایی که صادرات اصلی شوروی - عمدتاً نفت، گاز، الوار، طلا، الماس و اسلحه - مقادیر ناکافی ارز را فراهم می کرد، بدهی خارجی شوروی تا سال 1976 به 6 میلیارد دلار رسید و به سرعت افزایش یافت.
دوره فروپاشی. در سال 1985، M. S. Gorbachev دبیر کل کمیته مرکزی CPSU شد. او این پست را کاملاً با آگاهی از نیاز به اصلاحات اساسی اقتصادی که با شعار «تجدید ساختار و شتاب» آغاز کرد، گرفت. برای افزایش بهره وری نیروی کار - یعنی. برای استفاده از سریعترین راه برای تضمین رشد اقتصادی، او اجازه افزایش دستمزدها را صادر کرد و فروش ودکا را محدود کرد به این امید که از مستی بی رویه مردم جلوگیری کند. با این حال، درآمد حاصل از فروش ودکا منبع اصلی درآمد دولت بود. از دست رفتن این درآمد و افزایش دستمزدها باعث افزایش کسری بودجه و افزایش تورم شد. علاوه بر این، ممنوعیت فروش ودکا تجارت زیرزمینی مهتاب را احیا کرد. مصرف مواد مخدر به شدت افزایش یافته است. در سال 1986، پس از انفجار در نیروگاه هستهای چرنوبیل، که منجر به آلودگی رادیواکتیو مناطق وسیعی از اوکراین، بلاروس و روسیه شد، اقتصاد دچار شوک وحشتناکی شد. تا سال 1989-1990، اقتصاد اتحاد جماهیر شوروی از طریق شورای کمک های اقتصادی متقابل (CMEA) با اقتصادهای بلغارستان، لهستان، چکسلواکی، جمهوری دموکراتیک آلمان (GDR)، مجارستان، رومانی، مغولستان، کوبا و ویتنام برای همه این کشورها، اتحاد جماهیر شوروی منبع اصلی نفت، گاز و مواد خام صنعتی بود و در مقابل از آنها محصولات مهندسی مکانیک، کالاهای مصرفی و محصولات کشاورزی دریافت می کرد. اتحاد مجدد آلمان در اواسط سال 1990 منجر به نابودی Comecon شد. تا اوت 1990، همه از قبل فهمیده بودند که اصلاحات رادیکال با هدف تشویق ابتکار عمل خصوصی اجتناب ناپذیر است. گورباچف و رقیب سیاسی اصلی او، رئیس جمهور RSFSR B.N، برنامه اصلاحات ساختاری "500 روز" را که توسط اقتصاددانان S.S. Shatalin و G.A به شیوه ای سازمان یافته و بدون کاهش سطح زندگی مردم. با این حال، گورباچف برای جلوگیری از رویارویی با دستگاه برنامه ریزی مرکزی، از بحث در مورد برنامه و اجرای آن در عمل خودداری کرد. در اوایل سال 1991، دولت تلاش کرد تا با محدود کردن عرضه پول، تورم را مهار کند، اما کسری بودجه هنگفت همچنان افزایش یافت زیرا جمهوریهای اتحادیه از انتقال مالیات به مرکز خودداری کردند. در پایان ژوئن 1991، گورباچف و روسای جمهور اکثر جمهوری ها توافق کردند که یک معاهده اتحادیه برای حفظ اتحاد جماهیر شوروی منعقد کنند و به جمهوری ها حقوق و اختیارات جدیدی بدهند. اما اقتصاد از قبل در وضعیت ناامید کننده ای قرار داشت. حجم بدهی خارجی به 70 میلیارد دلار نزدیک می شد، تولید تقریباً 20 درصد در سال کاهش می یافت و نرخ تورم از 100 درصد در سال فراتر می رفت. مهاجرت متخصصان واجد شرایط بیش از 100 هزار نفر در سال است. برای نجات اقتصاد، رهبری شوروی، علاوه بر اصلاحات، به کمک های مالی جدی قدرت های غربی نیاز داشت. در نشست ژوئیه رهبران هفت کشور پیشرو صنعتی، گورباچف از آنها کمک خواست، اما پاسخی نیافت.
فرهنگ
رهبری اتحاد جماهیر شوروی اهمیت زیادی برای شکل گیری فرهنگ جدید شوروی - "در شکل ملی، از نظر محتوا سوسیالیستی" قائل بود. فرض بر این بود که وزارتخانه های فرهنگ در سطوح اتحادیه و جمهوری باید توسعه فرهنگ ملی را تابع همان دستورالعمل های ایدئولوژیک و سیاسی باشند که در همه بخش های زندگی اقتصادی و اجتماعی حاکم است. کنار آمدن با این کار در یک کشور چند ملیتی با بیش از 100 زبان آسان نبود. رهبری حزب با ایجاد تشکیلات ملی-دولتی برای اکثریت مردم کشور، توسعه فرهنگ های ملی را در جهت درست تحریک کرد. برای مثال در سال 1977، 2500 عنوان کتاب به زبان گرجی با تیراژ 17.7 میلیون نسخه منتشر شد. و 2200 جلد کتاب به زبان ازبکی با تیراژ 35.7 میلیون نسخه. وضعیت مشابهی در سایر جمهوری های اتحادیه و خودمختار وجود داشت. به دلیل فقدان سنت های فرهنگی، بیشتر کتاب ها ترجمه از زبان های دیگر، عمدتاً از روسی بودند. وظیفه رژیم شوروی در زمینه فرهنگ پس از اکتبر توسط دو گروه رقیب ایدئولوژیست به گونه ای متفاوت درک شد. اولی که خود را مروج تجدید حیات عمومی و کامل میدانست، خواستار گسست قاطع با فرهنگ «جهان قدیم» و ایجاد فرهنگ پرولتری جدید بود. برجسته ترین منادی نوآوری ایدئولوژیک و هنری شاعر آینده نگر ولادیمیر مایاکوفسکی (1893-1930) یکی از رهبران گروه ادبی آوانگارد جبهه چپ (LEF) بود. مخالفان آنها که "همسفر" نامیده می شدند، معتقد بودند که تجدید ایدئولوژیک با تداوم سنت های پیشرفته فرهنگ روسی و جهانی منافاتی ندارد. الهام بخش حامیان فرهنگ پرولتری و در عین حال مربی "همسفران" نویسنده ماکسیم گورکی (A.M. Peshkov, 1868-1936) بود که در روسیه قبل از انقلاب به شهرت رسید. در دهه 1930، حزب و دولت کنترل خود را بر ادبیات و هنر با ایجاد سازمانهای خلاق تمام اتحادیهای تقویت کردند. پس از مرگ استالین در سال 1953، تحلیلی محتاطانه و عمیقتر از آنچه تحت حکومت شوروی برای تقویت و توسعه ایدههای فرهنگی بلشویکی انجام شده بود، آغاز شد و دهه بعد شاهد جوشش در تمام حوزههای زندگی شوروی بود. نام و آثار قربانیان سرکوب ایدئولوژیک و سیاسی از فراموشی کامل بیرون آمده و نفوذ ادبیات خارجی افزایش یافته است. فرهنگ اتحاد جماهیر شوروی در دوره ای که به طور جمعی "ذوب" نامیده می شود (1954-1956) شروع به زنده شدن کرد. دو گروه از شخصیت های فرهنگی ظهور کردند - "لیبرال ها" و "محافظه کاران" - که در نشریات رسمی مختلف نمایندگی داشتند.
آموزش و پرورش.رهبری شوروی توجه و منابع زیادی به آموزش و پرورش داد. در کشوری که بیش از دو سوم جمعیت آن قادر به خواندن نبودند، بی سوادی در دهه 1930 عملاً از طریق چندین کمپین توده ای حذف شد. در سال 1966، 80.3 میلیون نفر یا 34٪ از جمعیت، دارای تحصیلات عالی متوسطه تخصصی، ناقص یا تکمیل شده بودند. اگر در سال 1914، 10.5 میلیون نفر در روسیه تحصیل می کردند، در سال 1967، زمانی که آموزش متوسطه اجباری عمومی معرفی شد، 73.6 میلیون دانش آموز در مهدکودک ها و مهدکودک ها در اتحاد جماهیر شوروی، 39، 7 میلیون نفر وجود داشت. دانش آموزان مدارس و 9.8 میلیون دانش آموز دبیرستانی. بسته به تصمیمات رهبری کشور، دختران و پسران در مدارس متوسطه تحصیل می کردند، گاهی با هم، گاهی جداگانه، گاهی به مدت 10 سال، گاهی برای 11 سال. پیشرفت و رفتار همه در سال 1989، 5.2 میلیون دانشجوی تمام وقت و چندین میلیون دانشجوی پاره وقت یا عصرانه در دانشگاه های شوروی وجود داشت. اولین مدرک تحصیلی پس از فارغ التحصیلی دکتری بود. برای به دست آوردن آن، داشتن تحصیلات عالی، کسب تجربه کاری، یا تکمیل تحصیلات تکمیلی و دفاع از پایان نامه در تخصص خود ضروری بود. بالاترین درجه علمی یعنی دکترای علوم معمولاً تنها پس از 15-20 سال کار حرفه ای و با تعداد زیادی آثار علمی منتشر شده به دست می آمد.
موسسات علمی و دانشگاهی.در اتحاد جماهیر شوروی، پیشرفت های قابل توجهی در برخی از علوم طبیعی و فناوری نظامی حاصل شد. این اتفاق علیرغم فشار ایدئولوژیک بوروکراسی حزبی رخ داد که تمام شاخههای علم مانند سایبرنتیک و ژنتیک را ممنوع و لغو کرد. پس از جنگ جهانی دوم، دولت بهترین افکار خود را به توسعه فیزیک هسته ای و ریاضیات کاربردی و کاربردهای عملی آنها معطوف کرد. فیزیکدانان و دانشمندان موشکی می توانند برای کار خود به حمایت مالی سخاوتمندانه تکیه کنند. روسیه به طور سنتی دانشمندان نظری بسیار خوبی تولید کرده است و این سنت در اتحاد جماهیر شوروی ادامه یافت. فعالیتهای تحقیقاتی فشرده و چندجانبه توسط شبکهای از مؤسسات تحقیقاتی که بخشی از آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی و آکادمیهای جمهوریهای اتحادیه بودند، تضمین میشد که همه حوزههای دانش - هم علوم طبیعی و هم علوم انسانی را پوشش میداد.
سنت ها و تعطیلات.یکی از اولین وظایف رهبری شوروی، حذف تعطیلات قدیمی، عمدتاً تعطیلات کلیسا، و معرفی تعطیلات انقلابی بود. در ابتدا حتی یکشنبه و سال نو لغو شد. تعطیلات انقلابی اصلی شوروی 7 نوامبر - تعطیلات انقلاب اکتبر 1917 و 1 مه - روز همبستگی بین المللی کارگران بود. هر دوی آنها به مدت دو روز جشن گرفتند. تظاهرات گسترده در تمام شهرهای کشور سازماندهی شد و رژه نظامی در مراکز بزرگ اداری برگزار شد. بزرگترین و چشمگیرترین رژه در مسکو در میدان سرخ بود. زیر را ببینید

در سال 1913، رئیس آینده اولین دولت سوسیالیستی V.I. لنین که مانند مارکس و انگلس یک وحدت گرا بود، نوشت که یک دولت بزرگ متمرکز «گامی تاریخی بزرگ به جلو از تجزیه قرون وسطایی به وحدت سوسیالیستی آینده همه کشورها است. در دوره از فوریه تا اکتبر 1917، وحدت دولتی صدها ساله روسیه فروپاشید - تعدادی از دولت های بورژوا-ناسیونالیست در قلمرو آن به وجود آمدند (رادا مرکزی در اوکراین، محافل قزاق در دان، ترک و اورنبورگ، کورولتای در کریمه، شوراهای ملی در ماوراء قفقاز و کشورهای بالتیک و غیره) که به دنبال جدا کردن خود از مرکز سنتی بودند. تهدید کاهش شدید قلمرو دولت پرولتاریای سوسیالیستی، از دست دادن امیدها برای انقلاب اولیه جهانی، رهبر حزبی را که در روسیه به قدرت رسید مجبور کرد در دیدگاه خود در مورد ساختار دولتی خود تجدید نظر کند - او تبدیل به یک با این حال، حامی سرسخت فدرالیسم، در مرحله گذار "به وحدت کامل". شعار «روسیه متحد و تجزیه ناپذیر» که رهبران جنبش سفید ادعا میکردند، مخالف اصل حق تعیین سرنوشت همه ملتها بود که رهبران جنبشهای ملی را به خود جلب کرد.

با این حال ، قانون اساسی RSFSR در سال 1918 یک گام به عقب از یک فدراسیون واقعی بود ، زیرا فقط شکل ساختار دولتی روسیه را اعلام کرد (حتی نمایندگی اعضای آینده فدراسیون را در مقامات مرکزی پیش بینی نکرد). در واقع، دولت واحدی را که از بالا به ابتکار حزب حاکم با الحاق مناطق فتح شده در طول جنگ داخلی ایجاد شد، اعلام کرد. تقسیم اختیارات بین ارگانهای فدرال و نهادهای محلی در فدراسیون روسیه بر اساس اصول صلاحیت انحصاری اولی و صلاحیت باقیمانده دومی بود.

اولین مرزهای ملی درون روسیه در پایان سال 1918 ظاهر شد - آغاز سال 1919 با تشکیل کمون کارگری منطقه ولگا آلمان و جمهوری سوسیالیستی خودمختار باشقیر تا پایان سال 1922، RSFSR قبلاً دارای 19 جمهوری خودمختار بود و مناطق، و همچنین 2 کمون کارگری ایجاد شده بر اساس ملی. تشکیلات ملی-دولتی با واحدهای اداری-سرزمینی همزیستی داشتند که هر دوی آنها استقلال بسیار ضعیفی از خود نشان داده بودند.

فدراسيون روسيه، طبق برنامه بنيانگذارانش، قرار بود به الگویی از یک دولت سوسیالیستی بزرگتر تبدیل شود که امکان احیای امپراتوری روسیه را فراهم می کرد، که فروپاشی آن در طول انقلاب و "پیش پیروزمندانه" قدرت شوروی نمی توانست. اجتناب شود. تا اواسط سال 1918، تنها دو جمهوری به عنوان کشورهای مستقل وجود داشتند - RSFSR و اوکراین، سپس جمهوری بلاروس به وجود آمد، سه جمهوری در کشورهای بالتیک، سه جمهوری در ماوراء قفقاز ...

از اولین روزهای وجود آنها ، RSFSR که خود به ضروری ترین چیزها نیاز داشت ، در زمینه های مختلف زندگی دولتی به آنها کمک کرد. ارتش جمهوری های مستقل توسط کمیساریای خلق (کمیساریای خلق) برای امور نظامی RSFSR تامین می شد. با فرمان کمیته اجرایی مرکزی تمام روسیه در 1 ژوئن 1919، "در مورد اتحاد جمهوری های سوسیالیستی روسیه، اوکراین، لتونی، لیتوانی و بلاروس برای مبارزه با امپریالیسم جهانی"، اتحاد نظامی رسمی شد. ارتش همه جمهوری ها در یک ارتش واحد RSFSR متحد شدند، فرماندهی نظامی، مدیریت راه آهن، ارتباطات و امور مالی متحد شدند. نظام پولی همه جمهوریها بر اساس روبل روسیه بود. جمهوری ها محصولات صنعتی و کشاورزی، مواد غذایی و سایر کمک ها را از آن دریافت می کردند. اتحادیه به همراه عوامل دیگر به همه جمهوری ها کمک کرد تا از جنگ بیرون بیایند...

با گذشت زمان، دستگاه دولتی همه جمهوری ها شروع به ساختن شبیه به RSFSR کرد، دفاتر نمایندگی مجاز آنها در مسکو ظاهر شد، که حق داشتند از طرف دولت های خود با نمایندگی ها و درخواست ها به مجریه مرکزی تمام روسیه وارد شوند. کمیته، شورای کمیساریای خلق (Sovnarkom)، کمیساریای مردمی RSFSR، و اطلاع رسانی به مقامات جمهوری خود در مورد مهمترین رویدادهای RSFSR، و مقامات دومی در مورد وضعیت اقتصاد و نیازها. از جمهوری خود در قلمرو جمهوری ها دستگاهی از نمایندگان مجاز برخی از کمیساریای مردم RSFSR وجود داشت ، موانع گمرکی به تدریج برطرف شد و پست های مرزی برداشته شد.

پس از رفع محاصره آنتانت، RSFSR با انگلستان، ایتالیا، نروژ و اوکراین با اتریش، چکسلواکی و سایر کشورها قراردادهای تجاری منعقد کرد. در مارس 1921، یک هیئت مشترک از RSFSR و اوکراین با لهستان قراردادی منعقد کردند. در ژانویه 1922، دولت ایتالیا به نمایندگی از سازمان دهندگان کنفرانس جنوا، از همه جمهوری ها، فقط از RSFSR دعوت کرد تا در آن شرکت کند. در فوریه 1922، به ابتکار فدراسیون روسیه، 9 جمهوری پروتکلی را امضا کردند که به آن اجازه می داد از منافع مشترک خود نمایندگی و محافظت کند، از طرف آنها با کشورهای خارجی معاهدات منعقد و امضا کند. بنابراین قراردادهای نظامی و دوجانبه نظامی-اقتصادی با یک توافق دیپلماتیک تکمیل شد. گام بعدی رسمی شدن یک اتحادیه سیاسی بود.

چهار جمهوری به جای یک امپراتوری

>

تا سال 1922، 6 جمهوری در قلمرو امپراتوری روسیه سابق تشکیل شد: RSFSR، SSR اوکراین، SSR بلاروس، SSR آذربایجان، SSR ارمنستان و SSR گرجستان. از همان ابتدا همکاری نزدیکی بین آنها وجود داشت که با سرنوشت مشترک تاریخی آنها توضیح داده شد. در طول سال های جنگ داخلی، یک اتحاد نظامی و اقتصادی و در زمان کنفرانس جنوا در سال 1922، یک اتحاد دیپلماتیک تشکیل شد. اتحاد همچنین با مشترک بودن هدف تعیین شده توسط دولت های جمهوری - ساخت سوسیالیسم در سرزمینی واقع در "محیط سرمایه داری" تسهیل شد.

در مارس 1922، SSRهای آذربایجان، ارمنستان و گرجستان در جمهوری سوسیالیستی فدراتیو اتحاد جماهیر شوروی ماوراء قفقاز متحد شدند. در دسامبر 1922، اولین کنگره ماوراء قفقاز شوراها با پیشنهاد تشکیل یک کنگره متحد شوراها و بحث در مورد موضوع ایجاد اتحادیه جمهوری های شوروی، به هیئت رئیسه کمیته اجرایی مرکزی تمام روسیه خطاب کرد. همین تصمیمات توسط کنگره های سراسری اوکراین و بلاروسی شوراها اتخاذ شد.

مثل استالین نشد

>

در مورد اصول ایجاد یک کشور اتحادیه اتفاق نظر وجود نداشت. در میان تعدادی از پیشنهادها، دو مورد برجسته بود: گنجاندن سایر جمهوری های شوروی به RSFSR بر اساس خودمختاری (پیشنهاد) و ایجاد فدراسیون جمهوری های برابر. پروژه I.V. استالین "درباره روابط RSFSR با جمهوری های مستقل" توسط کمیته مرکزی احزاب کمونیست آذربایجان و ارمنستان تصویب شد. پلنوم کمیته مرکزی حزب کمونیست گرجستان آن را زودرس تشخیص داد و کمیته مرکزی حزب کمونیست بلاروس به نفع حفظ روابط قراردادی موجود بین BSSR و RSFSR صحبت کرد. بلشویک های اوکراین از بحث درباره پروژه استالین خودداری کردند. با این وجود، طرح خودمختاری در جلسه کمیسیون کمیته مرکزی RCP (b) در 23-24 سپتامبر 1922 تصویب شد.

V.I. لنین که در بحث پروژه شرکت نکرد، پس از آشنایی با مطالب ارائه شده به او، ایده خودمختاری را رد کرد و به نفع تشکیل اتحادیه جمهوری ها صحبت کرد. او فدراسیون سوسیالیستی شوروی را قابل قبول ترین شکل حکومت برای یک کشور چند ملیتی می دانست.

لیبرالیسم ملی ایلیچ

>

در 5 - 6 اکتبر 1922، پلنوم کمیته مرکزی RCP (b) طرح V.I. را به عنوان یک گزینه شروع به تصویب رساند. لنین، اما این به پایان مبارزه در حزب در مورد مسائل مربوط به سیاست ملی منجر نشد. اگرچه پروژه «خودمختاری» رد شد، اما همچنان از حمایت تعدادی از مقامات برجسته چه در مرکز و چه در سطح محلی برخوردار بود. I.V. استالین و L.B. از کامنف خواسته شد تا در برابر «لیبرالیسم ملی ایلیچ» استواری نشان دهد و در واقع گزینه قبلی را رها کند.

همزمان، تمایلات جداییطلبانه در جمهوریها تشدید میشود، که خود را در به اصطلاح "حادثه گرجستان" نشان داد، زمانی که رهبران احزاب گرجستان خواستار گنجاندن آن در کشور آینده به عنوان یک جمهوری مستقل و نه به عنوان بخشی از فدراسیون ماوراء قفقاز در پاسخ به این، رئیس کمیته منطقه ای ماوراء قفقاز G.K. اورژونیکیدزه عصبانی شد و آنها را "پوسیدگی شوونیستی" نامید و وقتی یکی از اعضای کمیته مرکزی حزب کمونیست گرجستان او را "خر استالین" خطاب کرد، دومی را نیز به شدت کتک زد. به نشانه اعتراض به فشار مسکو، کل کمیته مرکزی حزب کمونیست گرجستان استعفا داد.

این کمیسیون به ریاست F.E. دزرژینسکی که در مسکو برای بررسی این "حادثه" ایجاد شد، اقدامات G.K. Ordzhonikidze و کمیته مرکزی گرجستان را محکوم کرد. این تصمیم باعث خشم V.I. لنین در اینجا باید یادآور شد که در اکتبر 1922، پس از یک بیماری، اگرچه شروع به کار کرد، اما به دلایل بهداشتی نتوانست اوضاع را کاملاً کنترل کند. در روز تشکیل اتحاد جماهیر شوروی، در بستر بیماری، نامه خود را با عنوان "درباره مسئله ملیت ها یا خودمختاری" دیکته می کند که با این کلمات شروع می شود: "به نظر می رسد من در برابر کارگران روسیه بسیار مقصر هستم که با انرژی مداخله نکردم و به اندازه کافی به مسئله بدنام خودمختاری که به نظر می رسد رسماً مسئله اتحاد جمهوری های سوسیالیستی شوروی خوانده می شود.»

پیمان اتحادیه (یک اتحادیه به جای چهار جمهوری)

>

معاهده تشکیل اتحادیه جمهوری های سوسیالیستی شوروی

جمهوری سوسیالیستی اتحاد جماهیر شوروی روسیه (RSFSR)، جمهوری سوسیالیستی شوروی اوکراین (اتحادیه جماهیر شوروی سوسیالیستی)، جمهوری سوسیالیستی شوروی بلاروس (BSSR) و جمهوری سوسیالیستی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ماوراء قفقاز (ZSSR - گرجستان، آذربایجان و ارمنستان) این معاهده اتحادیه را منعقد می کنند. یک دولت اتحادیه - "اتحادیه جمهوری های سوسیالیستی شوروی" ...

1. موارد زیر مشمول صلاحیت اتحادیه جمهوریهای سوسیالیستی شوروی با نمایندگی ارگانهای عالی آن هستند:

الف) نمایندگی اتحادیه در روابط بین الملل؛

ب) تغییر مرزهای خارجی اتحادیه.

ج) انعقاد موافقتنامه در مورد پذیرش جمهوری های جدید به اتحادیه.

د) اعلام جنگ و انعقاد صلح.

ه) انعقاد وام های خارجی دولت.

و) تصویب معاهدات بین المللی.

ز) استقرار سیستم های تجارت خارجی و داخلی.

ح) ایجاد مبانی و طرح کلی کل اقتصاد ملی اتحادیه و همچنین انعقاد قراردادهای امتیازی.

ط) تنظیم امور حمل و نقل و تجارت پست و تلگراف.

ی) ایجاد مبنایی برای سازماندهی نیروهای مسلح اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی.

ک) تصویب بودجه یکپارچه ایالتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، ایجاد یک سیستم پولی، پولی و اعتباری و همچنین سیستم مالیات های سراسر اتحادیه، جمهوری و محلی.

ل) ایجاد اصول کلی مدیریت زمین و استفاده از زمین و همچنین استفاده از زیر خاک، جنگل ها و آب ها در سراسر قلمرو اتحادیه.

م) قانون اتحادیه عمومی در مورد اسکان مجدد.

الف) ایجاد مبانی نظام قضایی و رسیدگی های حقوقی و نیز قوانین صنفی مدنی و کیفری.

الف) وضع قوانین اساسی کار.

ص) ایجاد اصول کلی آموزش عمومی.

ج) ایجاد اقدامات عمومی در زمینه حفاظت از سلامت عمومی.

ر) استقرار نظام اوزان و اندازهها.

ث) سازمان آمار اتحادیه.

ت) قوانین اساسی در زمینه شهروندی اتحادیه در رابطه با حقوق خارجیان.

خ) حق عفو عمومی.

v) لغو قطعنامههای کنگرههای شوراها، کمیتههای اجرایی مرکزی و شوراهای کمیسرهای خلق جمهوریهای اتحادیه که معاهده اتحادیه را نقض میکنند.

2. مرجع عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، کنگره شوراهای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و در دوره های بین کنگره ها - کمیته اجرایی مرکزی اتحادیه جمهوری های سوسیالیستی شوروی است.

3. کنگره شوراهای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از نمایندگان شوراهای شهر به نسبت 1 نماینده در هر 25000 رای دهنده و نمایندگان کنگره های استانی شوراها به نسبت 1 نماینده در هر 125000 نفر تشکیل شده است.

4. نمایندگان کنگره شوراهای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در کنگره های استانی شوراها انتخاب می شوند.

…11. هیئت اجرایی کمیته اجرایی مرکزی اتحادیه، شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (Sovnarkom of Union) است که توسط کمیته اجرایی مرکزی اتحادیه برای مدت مسئولیت این اتحادیه انتخاب می شود. از:

رئیس شورای کمیسرهای خلق اتحادیه،

معاونین رئیس،

کمیسر خلق در امور خارجه،

کمیسر خلق در امور نظامی و دریایی،

کمیسر خلق تجارت خارجی،

کمیسر مردمی راه آهن،

کمیسر مردمی پست و تلگراف،

کمیسر مردمی بازرسی کارگران و دهقانان.

رئیس شورای عالی اقتصاد ملی

کمیسر خلق کار،

کمیسر خلق غذا،

کمیسر مردمی دارایی.

…13. فرامین و قطعنامههای شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی برای همه جمهوریهای اتحادیه اجباری است و مستقیماً در سراسر قلمرو اتحادیه اجرا میشود.

…22. اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی پرچم، نشان و مهر دولتی خود را دارد.

23. پایتخت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی شهر مسکو است.

…26. هر یک از جمهوری های اتحادیه حق جدایی آزادانه از اتحادیه را حفظ می کند.

کنگره های شوروی در اسناد. 1917-1936. جلد III. م.، 1960

1917، شب 26 تا 27 اکتبر.انتخاب شده توسط دومین کنگره سراسری شوروی به عنوان رئیس دولت شوروی - رئیس شورای کمیسرهای خلق.

1918، اوایل ژوئیه.کنگره پنجم اتحاد جماهیر شوروی، قانون اساسی RSFSR را تصویب می کند که وضعیت پست رئیس شورای کمیسرهای خلق را که توسط V.I. 30 نوامبر.در اجلاس عمومی کمیته اجرایی مرکزی تمام روسیه نمایندگان کارگران، سربازان و دهقانان، شورای دفاع از کارگران و دهقانان تصویب می شود و به شورا حق کامل در بسیج نیروها و منابع کشور داده می شود. دفاع از آن V.I. لنین به عنوان رئیس شورا تأیید شد.

1920، آوریل.شورای دفاع کارگران و دهقانان به شورای کار و دفاع (STO) RSFSR به ریاست V.I.

1923، 6 ژوئیه.جلسه کمیته اجرایی مرکزی V.I لنین را به عنوان رئیس شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی انتخاب می کند. 7 جولای.جلسه کمیته اجرایی مرکزی RSFSR V.I لنین را به عنوان رئیس شورای کمیسرهای خلق RSFSR انتخاب می کند. 17 جولای.شورای کار و دفاع زیر نظر شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی به ریاست V.I.

به گفته بسیاری از مورخان، ایجاد اتحاد جماهیر شوروی بسیار دردناک بود. این کشور اخیراً به جنگ داخلی پایان داد که عواقب آن بسیار شدید بود. موضوع تشکیل یک ساختار واحد اداری - سرزمینی بسیار حاد شده است.

در آن زمان، RSFSR حدود 92٪ از کل قلمرو ایالت را اشغال کرد. جمعیت این قلمرو متعاقباً به حدود 70٪ از اتحاد جماهیر شوروی رسید. هشت درصد باقیمانده مساحت را جمهوریهای بلاروس، اوکراین و همچنین فدراسیون ماوراء قفقاز اشغال کردند که در سال 1922 ارمنستان، گرجستان و آذربایجان را متحد کرد. علاوه بر این، در شرق ایالت، اداره آن از چیتا انجام شد. در آن زمان دو جمهوری وجود داشت: بخارا و خوارزم.

پیش نیازهای ایجاد اتحاد جماهیر شوروی

این کشور به شدت از پیامدهای آن متحمل شد. این امر به نوبه خود به توسعه اقتصاد، روابط ملی و فرهنگی کمک می کند. علاوه بر این، ایجاد اتحاد جماهیر شوروی باعث می شود که خلاص شدن از کاستی ها در توسعه تعدادی از جمهوری ها آغاز شود. باید در نظر گرفت که قلمرو ایالت توسط کشورهای مختلف، اغلب متخاصم احاطه شده بود. این واقعیت تأثیر مهمی در اتحاد جمهوری ها داشت.

تاریخچه ایجاد اتحاد جماهیر شوروی

برای تمرکز منابع و تقویت تمرکز مکانیسم کنترل در طول جنگ داخلی، در ژوئن 1919، اوکراین، RSFSR و بلاروس در یک اتحادیه متحد شدند. بدین ترتیب، فرصتی به وجود آمد تا تمامی نیروهای مسلح متحد شوند و فرماندهی متمرکز معرفی شوند. در همان زمان، نمایندگانی از هر جمهوری در ارگان های دولتی حضور داشتند.

در همان زمان، توافق نامه اتحاد این جمهوری ها در اتحادیه، تبعیت مجدد شاخه های جمهوری انفرادی حمل و نقل، مالی و صنعت را به کمیساریای مردمی مربوطه پیش بینی کرد. تشکیل دولت جدید با نام "فدراسیون قراردادی" در تاریخ ثبت شد. ویژگی این انجمن این بود که نهادهای حاکم روسیه به عنوان تنها نمایندگان دولت عالی شروع به فعالیت کردند و احزاب کمونیست جمهوری خواه به عنوان سازمان های حزبی منطقه ای فقط در RCP (b) گنجانده شدند.

به زودی اختلافات بین مرکز کنترل مسکو و جمهوری ها آغاز شد. در نتیجه اتحاد، دومی ها از فرصت تصمیم گیری مستقل محروم شدند. در همان زمان استقلال جمهوری ها در بخش مدیریت رسما اعلام شد.

پیش نیازهای ظهور و توسعه درگیری، مرزهای نامشخص قدرت مرکزی و جمهوری بود. علاوه بر این، خرابکاری اغلب با تصمیماتی در حوزه اقتصادی که توسط مقامات مرکزی اتخاذ می شد و توسط مقامات جمهوری درک نمی شد تحریک می شد.

در نتیجه، برای تغییر اساسی وضعیت، کمیسیونی ایجاد شد که شامل نمایندگان جمهوری ها بود. کویبیشف رئیس آن شد. توسعه پروژه ای برای خودمختاری جمهوری ها به استالین سپرده شد.

در اواسط سال 22، شش جمهوری تشکیل شد: روسیه، گرجستان، ارمنی، آذربایجان، بلاروس، اوکراین. در ماه مه 1922، کمیسیونی برای "روشن کردن رابطه بین اوکراین و روسیه" تشکیل شد. متعاقباً این موضوع در رابطه با سایر جمهوری ها مورد توجه قرار گرفت.

به گفته تعدادی از محققان، ایجاد اتحاد جماهیر شوروی تأثیر مفیدی بر توسعه حوزه های مختلف زندگی (مراقبت های بهداشتی، فرهنگ، آموزش و غیره) داشت. ایالت جدید حدود 185 ملیت و ملیت را متحد کرد. روند اتحاد به یک دولت چند ملیتی با منافع مردم ساکن در قلمرو کشور منافاتی نداشت. تحکیم این امکان را برای قدرت جوان فراهم کرد که یکی از جایگاه های پیشرو در فضای ژئوپلیتیک جهانی را اشغال کند.

روس ها مدت زیادی طول می کشد تا مهار شوند، اما به سرعت سفر می کنند

وینستون چرچیل

اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، این شکل از کشورداری جایگزین امپراتوری روسیه شد. کشور توسط پرولتاریا اداره شد که با انجام انقلاب اکتبر که چیزی جز یک کودتای مسلحانه در داخل کشور غرق در مشکلات داخلی و خارجی خود نبود، به این حق دست یافت. نیکلاس 2 نقش مهمی در این وضعیت ایفا کرد که در واقع کشور را به سمت فروپاشی سوق داد.

آموزش و پرورش کشور

>

تشکیل اتحاد جماهیر شوروی در 7 نوامبر 1917 بر اساس سبک جدید صورت گرفت. در چنین روزی بود که انقلاب اکتبر رخ داد که با سرنگونی دولت موقت و ثمرات انقلاب فوریه شعار قدرت متعلق به کارگران را اعلام کرد. اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اتحاد جماهیر شوروی به این ترتیب شکل گرفت. ارزیابی بدون ابهام دوره شوروی از تاریخ روسیه بسیار دشوار است، زیرا بسیار بحث برانگیز بود. بدون شک می توان گفت که در این زمان هم جنبه مثبت و هم جنبه منفی وجود داشت.

سرمایه ها

>

در ابتدا، پایتخت اتحاد جماهیر شوروی پتروگراد بود، جایی که انقلاب در واقع در آن رخ داد و بلشویک ها را به قدرت رساند. از آنجایی که دولت جدید خیلی ضعیف بود، ابتدا صحبتی از انتقال پایتخت نبود، اما بعداً این تصمیم گرفته شد. در نتیجه، پایتخت اتحادیه جمهوری های سوسیالیستی شوروی به مسکو منتقل شد. این کاملاً نمادین است، زیرا ایجاد امپراتوری مشروط به انتقال پایتخت به پتروگراد از مسکو بود.

واقعیت انتقال پایتخت به مسکو امروز با اقتصاد، سیاست، نمادگرایی و موارد دیگر مرتبط است. در واقع، همه چیز بسیار ساده تر است. بلشویک ها با انتقال پایتخت، خود را از دست دیگر مدعیان قدرت در شرایط جنگ داخلی نجات دادند.

رهبران کشور

>

پایه های قدرت و شکوفایی اتحاد جماهیر شوروی با این واقعیت مرتبط است که این کشور از ثبات نسبی در رهبری برخوردار بود. یک خط حزبی روشن و یکپارچه وجود داشت و رهبرانی که برای مدت طولانی در راس دولت بودند. جالب است که هر چه کشور به فروپاشی نزدیک میشد، دبیران کل تغییر میکردند. در اوایل دهه 80 ، جهش آغاز شد: آندروپوف ، اوستینوف ، چرننکو ، گورباچف - قبل از اینکه رهبر دیگری به جای او ظاهر شود ، کشور وقت نداشت به یک رهبر عادت کند.

لیست کلی رهبران به شرح زیر است:

• لنین رهبر پرولتاریای جهانی. یکی از مشوقین و مجریان ایدئولوژیک انقلاب اکتبر. پایه های دولت را گذاشت.
• استالین یکی از جنجالی ترین شخصیت های تاریخی. با همه منفیهایی که مطبوعات لیبرال به این مرد میریزند، واقعیت این است که استالین صنعت را از زانو درآورد، استالین اتحاد جماهیر شوروی را برای جنگ آماده کرد، استالین فعالانه شروع به توسعه دولت سوسیالیستی کرد.
• خروشچف او پس از ترور استالین به قدرت رسید، کشور را توسعه داد و توانست به اندازه کافی در برابر ایالات متحده در جنگ سرد مقاومت کند.
• برژنف دوران سلطنت او را عصر رکود می نامند. بسیاری از مردم به اشتباه این را با اقتصاد مرتبط می کنند، اما هیچ رکودی در آنجا وجود نداشت - همه شاخص ها در حال رشد بودند. رکودی در حزب وجود داشت که در حال فروپاشی بود.
• آندروپوف، چرننکو. آنها واقعاً هیچ کاری نکردند، آنها کشور را به سمت فروپاشی سوق دادند.
• گورباچف اولین و آخرین رئیس جمهور اتحاد جماهیر شوروی. امروز همه او را مقصر فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی میدانند، اما تقصیر اصلی او این بود که میترسید علیه یلتسین و حامیانش که در واقع یک توطئه و کودتا انجام دادند، اقدامی فعال انجام دهد.

نکته جالب دیگر این است که بهترین حاکمان کسانی بودند که دوران انقلاب و جنگ را سپری کردند. همین امر در مورد رهبران احزاب نیز صدق می کند. این مردم قیمت یک دولت سوسیالیستی، اهمیت و پیچیدگی وجود آن را درک کردند. به محض اینکه افرادی به قدرت رسیدند که هرگز جنگ و حتی انقلاب ندیده بودند، همه چیز به هم ریخت.

شکل گیری و دستاوردها

>

اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی تشکیل خود را با ترور سرخ آغاز کرد. این یک صفحه غم انگیز در تاریخ روسیه است، تعداد زیادی از مردم توسط بلشویک ها که به دنبال تقویت قدرت خود بودند کشته شدند. رهبران حزب بلشویک که فهمیدند فقط با زور می توانند قدرت را حفظ کنند، همه کسانی را که می توانستند به نحوی در تشکیل رژیم جدید دخالت کنند، کشتند. این ظالمانه است که بلشویک ها به عنوان اولین کمیسرهای خلق و پلیس مردمی، یعنی. افرادی که قرار بود نظم را حفظ کنند از دزدها، قاتلان، بی خانمان ها و غیره به خدمت گرفته شدند. در یک کلام، همه کسانی که در امپراتوری روسیه منفور بودند و به هر طریق ممکن سعی می کردند از همه کسانی که به نحوی با آن در ارتباط بودند انتقام بگیرند. اوج این جنایات، قتل خانواده سلطنتی بود.

پس از شکل گیری سیستم جدید، اتحاد جماهیر شوروی تا سال 1924 ادامه یافت لنین V.I.، یک رهبر جدید پیدا کرد. او شد ژوزف استالین. کنترل او پس از پیروزی در جنگ قدرت با او امکان پذیر شد تروتسکی. در دوران سلطنت استالین، صنعت و کشاورزی با سرعت فوق العاده ای شروع به توسعه کردند. استالین با آگاهی از قدرت رو به رشد آلمان هیتلری، توجه زیادی به توسعه مجموعه دفاعی این کشور کرد. در بازه زمانی 22 ژوئن 1941 تا 9 می 1945، اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی درگیر جنگ خونینی با آلمان بود که از آن پیروز بیرون آمد. جنگ بزرگ میهنی به قیمت جان میلیون ها کشور شوروی تمام شد، اما این تنها راه حفظ آزادی و استقلال کشور بود. سال های پس از جنگ برای کشور سخت بود: گرسنگی، فقر و راهزنی بی رویه. استالین با دستی خشن به کشور نظم داد.

وضعیت بین المللی

>

پس از مرگ استالین و تا زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به طور پویا توسعه یافت و بر تعداد زیادی از مشکلات و موانع غلبه کرد. اتحاد جماهیر شوروی توسط ایالات متحده درگیر مسابقه تسلیحاتی بود که تا امروز ادامه دارد. این مسابقه بود که میتوانست برای همه بشریت کشنده باشد، زیرا در نتیجه هر دو کشور در تقابل دائمی بودند. این دوره از تاریخ را جنگ سرد می نامیدند. تنها احتیاط رهبری هر دو کشور توانست کره زمین را از یک جنگ جدید دور نگه دارد. و این جنگ با در نظر گرفتن این واقعیت که هر دو کشور در آن زمان قبلاً هسته ای بودند، می توانست برای کل جهان مرگبار شود.

برنامه فضایی این کشور از کل توسعه اتحاد جماهیر شوروی جدا است. این یک شهروند شوروی بود که اولین کسی بود که به فضا پرواز کرد. او یوری الکسیویچ گاگارین بود. ایالات متحده با اولین پرواز سرنشین دار خود به ماه به این پرواز فضایی سرنشین دار پاسخ داد. اما پرواز اتحاد جماهیر شوروی به فضا، برخلاف پرواز آمریکا به ماه، سؤالات زیادی را ایجاد نمی کند و کارشناسان هیچ سایه تردیدی ندارند که این پرواز واقعاً انجام شده است.

جمعیت کشور

>

هر دهه کشور شوروی رشد جمعیت را نشان می داد. و این با وجود تلفات چند میلیون دلاری جنگ جهانی دوم. کلید افزایش نرخ زاد و ولد تضمین های اجتماعی دولت بود. نمودار زیر داده هایی را در مورد جمعیت اتحاد جماهیر شوروی به طور کلی و RSFSR به طور خاص نشان می دهد.

شما باید به پویایی توسعه شهری نیز توجه کنید. اتحاد جماهیر شوروی در حال تبدیل شدن به یک کشور صنعتی بود که جمعیت آن به تدریج از روستاها به شهرها نقل مکان کرد.

در زمان تشکیل اتحاد جماهیر شوروی، روسیه دارای 2 شهر با جمعیت بیش از یک میلیون نفر (مسکو و سن پترزبورگ) بود. در زمان فروپاشی کشور، در حال حاضر 12 شهر وجود داشت: مسکو، لنینگراد نووسیبیرسک، یکاترینبورگ، نیژنی نووگورود، سامارا، اومسک، کازان، چلیابینسک، روستوف-آن-دون، اوفا و پرم. جمهوری های اتحادیه همچنین دارای شهرهایی با جمعیت یک میلیون نفر بودند: کیف، تاشکند، باکو، خارکف، تفلیس، ایروان، دنپروپتروفسک، اودسا، دونتسک.

نقشه اتحاد جماهیر شوروی

>

اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در سال 1991 فروپاشید، زمانی که در جنگل سفید رهبران جمهوری های شوروی جدایی خود را از اتحاد جماهیر شوروی اعلام کردند. این گونه بود که همه جمهوری ها استقلال و خودمختاری به دست آوردند. نظر مردم شوروی مورد توجه قرار نگرفت. رفراندوم درست قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نشان داد که اکثریت قاطع مردم اعلام کردند که اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی باید حفظ شود. تعداد انگشت شماری از مردم به رهبری رئیس کمیته مرکزی CPSU M.S گورباچف، سرنوشت کشور و مردم را رقم زدند. این تصمیم بود که روسیه را در واقعیت تلخ "دهه نود" فرو برد. اینگونه بود که فدراسیون روسیه متولد شد. در زیر نقشه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی است.

اقتصاد

>

اقتصاد اتحاد جماهیر شوروی منحصر به فرد بود. برای اولین بار، سیستمی به جهان نشان داده شد که در آن تمرکز بر سود نبود، بلکه بر کالاهای عمومی و مشوق های کارکنان بود. به طور کلی اقتصاد اتحاد جماهیر شوروی را می توان به 3 مرحله تقسیم کرد:

1. قبل از استالین ما در اینجا در مورد هیچ اقتصادی صحبت نمی کنیم - انقلاب به تازگی در کشور خاموش شده است، جنگ در جریان است. هیچ کس به طور جدی به توسعه اقتصادی فکر نمی کرد، بلشویک ها قدرت را در دست داشتند.
2. مدل اقتصادی استالین استالین یک ایده منحصر به فرد از اقتصاد را اجرا کرد که باعث شد اتحاد جماهیر شوروی به سطح کشورهای پیشرو جهان ارتقا یابد. جوهر رویکرد او کار کل و درست "هرم توزیع وجوه" است. توزیع صحیح بودجه زمانی است که کارگران کمتر از مدیران دریافت نمی کنند. علاوه بر این، اساس حقوق، پاداش برای دستیابی به نتایج و پاداش برای نوآوری ها بود. ماهیت چنین پاداش ها به شرح زیر است: 90٪ توسط خود کارمند دریافت می شود و 10٪ بین تیم، کارگاه و سرپرستان تقسیم می شود. اما خود کارگر پول اصلی را دریافت کرد. به همین دلیل میل به کار وجود داشت.
3. بعد از استالین پس از مرگ استالین، خروشچف هرم اقتصادی را واژگون کرد و پس از آن رکود اقتصادی و کاهش تدریجی نرخ رشد آغاز شد. در زمان خروشچف و پس از او، یک مدل تقریباً سرمایه داری شکل گرفت، زمانی که مدیران کارگران بسیار بیشتری را به خصوص در قالب پاداش دریافت می کردند. پاداش ها اکنون به طور متفاوتی تقسیم می شدند: 90٪ به رئیس و 10٪ به بقیه.

اقتصاد شوروی منحصربهفرد است، زیرا قبل از جنگ، پس از جنگ داخلی و انقلاب توانسته بود از خاکستر بیرون بیاید و این فقط در 10-12 سال اتفاق افتاد. بنابراین، وقتی امروز اقتصاددانان کشورهای مختلف و روزنامه نگاران اصرار دارند که تغییر اقتصاد در یک دوره انتخاباتی (5 سال) غیرممکن است، آنها به سادگی تاریخ را نمی دانند. دو برنامه پنج ساله استالین اتحاد جماهیر شوروی را به یک قدرت مدرن تبدیل کرد که پایه و اساس توسعه داشت. علاوه بر این، اساس همه اینها در 2-3 سال برنامه پنج ساله اول گذاشته شد.

همچنین پیشنهاد میکنم به نمودار زیر نگاه کنید، که دادههای میانگین رشد سالانه اقتصاد را به صورت درصد ارائه میدهد. همه آنچه در بالا در مورد آن صحبت کردیم در این نمودار منعکس شده است.

جمهوری های اتحادیه

>

دوره جدید توسعه کشور به این دلیل بود که چندین جمهوری در چارچوب دولت واحد اتحاد جماهیر شوروی وجود داشت. بنابراین، اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی دارای ترکیب زیر بود: SSR روسیه، SSR اوکراین، SSR بلاروس، SSR مولداوی، SSR ازبکستان، SSR قزاقستان، SSR گرجستان، SSR آذربایجان، SSR لیتوانی، SSR لتونی، SSR قرقیزستان، SSR تاجیکستان، ارمنستان. SSR، ترکمنستان SSR SSR، استونی SSR.

تاریخ اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی- دولتی که از سال 1922 تا 1991 در اروپا و آسیا وجود داشت. اتحاد جماهیر شوروی 1/6 خشکی مسکونی را اشغال کرد و بزرگترین کشور جهان از نظر مساحت در قلمروی بود که قبلاً توسط امپراتوری روسیه اشغال شده بود بدون فنلاند، بخشی از پادشاهی لهستان و برخی مناطق دیگر، اما با گالیسیا، ماوراء کارپاتیا، بخشی از پروس، بوکووینا شمالی، ساخالین جنوبی و جزایر کوریل.

پس زمینه

>

انقلاب فوریه

>

زوال روسیه امپراتوری از مدت ها پیش آغاز شد. در زمان انقلاب، رژیم قدیم کاملاً از هم پاشیده، فرسوده و فرسوده شده بود. جنگ روند تجزیه را تکمیل کرد. حتی نمی توان گفت که انقلاب فوریه سلطنت را در روسیه سرنگون کرد، خود سلطنت سقوط کرد، هیچ کس از آن دفاع نکرد... بلشویسم که مدت ها توسط لنین تهیه شده بود، معلوم شد تنها نیرویی است که از یک طرف می تواند کامل کند. تجزیه قدیم و از سوی دیگر سازماندهی جدید (نیکولای بردیایف).

انقلاب اکتبر

>

پس از انقلاب فوریه 1917، دولت موقت انقلابی جدید نتوانست نظم را در کشور برقرار کند، که منجر به هرج و مرج سیاسی فزاینده شد، در نتیجه قدرت در روسیه توسط حزب بلشویک به رهبری ولادیمیر لنین در دست گرفت. اتحاد با انقلابیون سوسیالیست چپ و آنارشیست ها (انقلاب اکتبر 1917). شوراهای نمایندگان کارگران، سربازان و دهقانان به عنوان مرجع عالی قدرت معرفی شدند. قوه مجریه توسط کمیسرهای خلق اعمال می شد. اصلاحات دولت شوروی عمدتاً شامل پایان دادن به جنگ (فرمان صلح) و واگذاری زمین های مالکان به دهقانان (فرمان زمین) بود.

جنگ داخلی

>

انحلال مجلس مؤسسان و انشعاب در جنبش انقلابی منجر به جنگ داخلی شد که در آن مخالفان بلشویک ها ("سفیدها") در طول سال های 1918-1922 علیه هواداران آنها ("قرمزها") جنگیدند. جنبش سفید بدون دریافت حمایت گسترده، جنگ را باخت. قدرت سیاسی حزب کمونیست روسیه (بلشویک ها) در کشور مستقر شد و به تدریج با دستگاه دولتی متمرکز ادغام شد.

در جریان انقلاب و جنگ داخلی، سرزمین های اوکراین غربی و بلاروس غربی توسط لهستان فتح شد که استقلال خود را بازگردانده بود. بیسارابیا به رومانی ضمیمه شد. منطقه قارص به تصرف ترکیه درآمد. کشورهای مستقل (فنلاند، لتونی، لیتوانی، استونی) در قلمروهای استان های فنلاند، کوونو، ویلنا، سووالکی، لیوونیا، استلند و کورلند که قبلاً بخشی از روسیه بودند، تشکیل شدند.

اتحاد جماهیر شوروی در 1922-1953

>

آموزش و پرورش اتحاد جماهیر شوروی

>

در 30 دسامبر 1922، RSFSR به همراه اوکراین (اوکراین SSR)، بلاروس (BSSR) و جمهوریهای ماوراء قفقاز (ZSFSR) اتحادیه جمهوریهای سوسیالیستی شوروی را تشکیل دادند.

مبارزه برای قدرت در حزب

>

تمام نهادهای دولتی در اتحاد جماهیر شوروی توسط حزب کمونیست کنترل می شد (تا سال 1925 به آن RCP (b) می گفتند، در 1925-1952 - CPSU (b)، از سال 1952 - CPSU). بالاترین ارگان حزب کمیته مرکزی (کمیته مرکزی) بود. نهادهای دائمی کمیته مرکزی عبارت بودند از دفتر سیاسی (از سال 1952 - هیئت رئیسه کمیته مرکزی CPSU)، دفتر سازماندهی (تا سال 1952 وجود داشت) و دبیرخانه. مهمترین آنها دفتر سیاسی بود. تصمیمات او برای تمام ارگان های حزبی و دولتی الزام آور تلقی می شد.

در این راستا، مسئله قدرت در کشور به مسئله کنترل بر دفتر سیاسی تقلیل یافت. همه اعضای دفتر سیاسی به طور رسمی برابر بودند، اما تا سال 1924 معتبرترین آنها V.I. بود که ریاست جلسات دفتر سیاسی را بر عهده داشت. با این حال، از سال 1922 تا زمان مرگش در سال 1924، لنین به شدت بیمار بود و، به عنوان یک قاعده، نمی توانست در کار دفتر سیاسی شرکت کند.

در پایان سال 1922، اگر لنین بیمار را در نظر نگیرید - I.V.Trotsky، G.E و M. P. Tomsky. از سال 1922 تا دسامبر 1925، جلسات دفتر سیاسی معمولاً توسط L. B. Kamenev اداره می شد.

استالین، زینوویف و کامنف یک «تروئیکا» را بر اساس مخالفت با تروتسکی سازماندهی کردند، تروتسکی که از زمان جنگ داخلی نسبت به او نگرش منفی داشتند (اصطکاک بین تروتسکی و استالین بر سر دفاع از تزاریتسین و بین تروتسکی و زینوویف بر سر دفاع از پتروگراد آغاز شد. کامنف تقریباً از همه چیز زینوویف حمایت کرد). تامسکی به عنوان رهبر اتحادیه های کارگری از زمان به اصطلاح نسبت به تروتسکی نگرش منفی داشت. "بحث در مورد اتحادیه های کارگری".

تروتسکی شروع به مقاومت کرد. او در اکتبر 1923 نامه ای به کمیته مرکزی و کمیسیون کنترل مرکزی (کمیسیون کنترل مرکزی) ارسال کرد و خواستار تقویت دموکراسی در حزب شد. در همان زمان، هواداران او به اصطلاح دفتر سیاسی فرستادند. "بیانیه 46." سپس تروئیکا قدرت خود را با استفاده از منابع دستگاه کمیته مرکزی به رهبری استالین نشان داد (دستگاه کمیته مرکزی می توانست بر انتخاب نامزدها برای نمایندگان کنگره ها و کنفرانس های حزب تأثیر بگذارد). در کنفرانس سیزدهم RCP(b)، حامیان تروتسکی محکوم شدند. نفوذ استالین به شدت افزایش یافت.

در 21 ژانویه 1924 لنین درگذشت. تروئیکا با بوخارین، آ. آی. رایکوف، تامسکی و وی. "هفت". بعدها، در پلنوم آگوست 1924، این «هفت» حتی به یک نهاد رسمی، البته مخفی و فراقانونی تبدیل شد.

کنگره سیزدهم RCP (b) برای استالین دشوار بود. قبل از شروع کنگره ، بیوه لنین N.K Krupskaya "نامه ای به کنگره" تحویل داد. در جلسه شورای بزرگان (یک نهاد غیر قانونی متشکل از اعضای کمیته مرکزی و رهبران سازمان های حزبی محلی) اعلام شد. استالین برای اولین بار در این نشست استعفای خود را اعلام کرد. کامنف پیشنهاد داد که این موضوع با رای گیری حل شود. اکثریت موافق ترک استالین به عنوان دبیر کل بودند. سپس پیشنهادی به رأی گذاشته شد که سند باید در جلسات غیرعلنی هیئت های جداگانه قرائت شود، در حالی که هیچ کس حق یادداشت برداری را نداشت و «عهدنامه» را نمی توان در جلسات کنگره ارجاع داد. بنابراین، «نامه به کنگره» حتی در مواد کنگره ذکر نشد. این اولین بار توسط N. S. Khrushchev در کنگره بیستم CPSU در سال 1956 اعلام شد. بعداً مخالفان از این واقعیت برای انتقاد از استالین و حزب استفاده کردند (این استدلال وجود داشت که کمیته مرکزی "وصیت نامه" لنین را "پنهان" کرده است). خود استالین (در رابطه با این نامه که چندین بار موضوع استعفای خود را در برابر پلنوم کمیته مرکزی مطرح کرد) این اتهامات را رد کرد. تنها دو هفته پس از کنگره، جایی که قربانیان آینده استالین، زینوویف و کامنف از تمام نفوذ خود برای حفظ او در سمت خود استفاده کردند، استالین به روی متحدان خود آتش گشود. اول، او از یک اشتباه تایپی استفاده کرد («NEPman» به جای «NEP» در نقل قول کامنف از لنین:

در همین گزارش استالین زینوویف را بدون نام بردن از او به اصل «دیکتاتوری حزب» که در کنگره دوازدهم مطرح شد متهم کرد و این تز در قطعنامه کنگره ثبت شد و خود استالین به آن رأی داد. متحدان اصلی استالین در "هفت" بوخارین و رایکوف بودند.

انشعاب جدیدی در دفتر سیاسی در اکتبر 1925 پدیدار شد، زمانی که زینوویف، کامنف، G. Ya Sokolnikov و Krupskaya سندی را ارائه کردند که خط حزب را از دیدگاه "چپ" مورد انتقاد قرار داد. (زینوویف کمونیست های لنینگراد را رهبری کرد، کامنف رهبری مسکو را بر عهده داشت، و در میان طبقه کارگر شهرهای بزرگ که بدتر از قبل از جنگ جهانی اول زندگی می کردند، نارضایتی شدیدی از دستمزدهای پایین و افزایش قیمت محصولات کشاورزی وجود داشت که منجر به تقاضا برای فشار بر دهقانان و به ویژه بر کولاک ها). هفت از هم جدا شدند. در آن لحظه، استالین شروع به اتحاد با "راست" بوخارین-ریکوف-تامسکی کرد که در درجه اول منافع دهقانان را بیان می کرد. در مبارزه درون حزبی که بین «راست» و «چپ» آغاز شد، او نیروهای دستگاه حزب را در اختیار آنها قرار داد و آنها (یعنی بوخارین) به عنوان نظریه پرداز عمل کردند. "اپوزیسیون جدید" زینوویف و کامنف در کنگره چهاردهم محکوم شد.

در آن زمان، تئوری پیروزی سوسیالیسم در یک کشور مطرح شده بود. این دیدگاه توسط استالین در بروشور «درباره سؤالات لنینیسم» (1926) و بوخارین ارائه شد. آنها مسئله پیروزی سوسیالیسم را به دو بخش تقسیم کردند - مسئله پیروزی کامل سوسیالیسم، یعنی امکان ساخت سوسیالیسم و عدم امکان کامل احیای سرمایه داری توسط نیروهای داخلی، و مسئله پیروزی نهایی، که عدم امکان ترمیم به دلیل دخالت قدرت های غربی است که تنها با ایجاد انقلاب در غرب حذف می شود.

تروتسکی که به سوسیالیسم در یک کشور اعتقاد نداشت، به زینوویف و کامنف پیوست. به اصطلاح "اپوزیسیون متحد". سرانجام پس از تظاهراتی که طرفداران تروتسکی در 7 نوامبر 1927 در لنینگراد ترتیب دادند، شکست خورد.

از سال 1925 تا 1929، کنترل بر دفتر سیاسی به تدریج در دستان استالین، که از سال 1922 تا 1934 دبیر کل کمیته مرکزی حزب بود، متمرکز شد. در سال 1929، استالین همچنین از شر رفقای جدید خود خلاص شد: بوخارین، رئیس کمینترن، رایکوف، رئیس شورای کمیسرهای خلق، و تامسکی، رهبر اتحادیه های کارگری. بنابراین، استالین همه کسانی را که به نظر او می توانستند رهبری او را در کشور به چالش بکشند، از مبارزه سیاسی حذف کرد، بنابراین می توان از شروع دیکتاتوری استالین در این دوره صحبت کرد.

سیاست جدید اقتصادی

>

در 1922-1929، دولت سیاست اقتصادی جدید (NEP) را اجرا کرد، اقتصاد چند ساختاری شد. پس از مرگ لنین، مبارزه سیاسی داخلی شدت گرفت. ژوزف استالین به قدرت می رسد و دیکتاتوری شخصی خود را برقرار می کند و تمام رقبای سیاسی خود را نابود می کند.

با انتقال به NEP، انگیزه ای به توسعه کارآفرینی داده شد. با این حال، آزادی شرکت تنها تا حدی مجاز بود. در صنعت، کارآفرینان خصوصی عمدتاً به تولید کالاهای مصرفی، استخراج و فرآوری انواع خاصی از مواد خام و ساخت ابزارهای ساده محدود می شدند. در تجارت - میانجیگری بین تولیدکنندگان کوچک و فروش کالاهای صنعت خصوصی. در حمل و نقل - سازماندهی حمل و نقل محلی محموله های کوچک.

برای جلوگیری از تمرکز سرمایه خصوصی، دولت از ابزاری مانند مالیات استفاده کرد. در سال تجاری 1924/1925، مالیات ها از 35 تا 52 درصد از کل درآمد مالکان خصوصی را جذب کرد. در سالهای اولیه NEP تعداد کمی از شرکتهای صنعتی خصوصی متوسط و بزرگ وجود داشت. در سالهای 1923/1924، به عنوان بخشی از کل صنعت واجد شرایط (یعنی شرکتهای صنعتی با تعداد کارگران حداقل 16 نفر با موتور مکانیکی و حداقل 30 کارگر بدون موتور)، شرکتهای خصوصی تنها 3/4 درصد از تولید را تامین کردند.

اکثریت قریب به اتفاق جمعیت کشور دهقانان بودند. آنها از عدم تعادل در نسبت قیمت های تنظیم شده توسط دولت برای کالاهای صنعتی و کشاورزی ("قیچی قیمت") رنج می بردند. دهقانان، علیرغم نیاز شدید به کالاهای صنعتی، نمی توانستند آنها را خریداری کنند، زیرا قیمت ها بسیار بالا بود. بنابراین، قبل از جنگ، یک دهقان برای پرداخت هزینه یک گاوآهن، مجبور شد 6 پوند گندم بفروشد و در سال 1923 - 24 پوند. هزینه یک ماشین یونجه زن در مدت مشابه از 125 پوند دانه به 544 افزایش یافت. در سال 1923، به دلیل کاهش قیمت های خرید برای مهم ترین محصولات غلات و افزایش بیش از حد قیمت های فروش برای کالاهای صنعتی، مشکلاتی با فروش کالاهای صنعتی

در فوریه 1924، مشخص شد که دهقانان از تحویل غلات به دولت برای سوزناک ها خودداری کردند. در 2 فوریه 1924، دومین کنگره اتحاد جماهیر شوروی اتحاد جماهیر شوروی تصمیم گرفت یک ارز باثبات از نوع اتحادیه را وارد گردش کند. فرمان کمیته اجرایی مرکزی و شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی در تاریخ 5 فوریه 1924 انتشار اسناد خزانه دولت اتحاد جماهیر شوروی را اعلام کرد. در 14 فوریه 1924 چاپ سوزنک متوقف شد و در 25 مارس انتشار آنها به گردش درآمد.

صنعتی شدن

>

کنگره چهاردهم حزب کمونیست اتحاد (بلشویک ها) در پایان سال 1925 مسیر صنعتی شدن کشور را اعلام کرد. از سال 1926، نسخه های اولین برنامه پنج ساله در اتحاد جماهیر شوروی توسعه یافت. کمیسر مردمی دارایی اتحاد جماهیر شوروی، G. Ya. به نظر آنها، تنها بر اساس یک کشاورزی تقویت شده و "پررونق" که بتواند به اندازه کافی جمعیت را تغذیه کند، شرایط برای گسترش صنعت می تواند ظاهر شود.

یکی از این طرح ها که توسط متخصصان کمیته برنامه ریزی دولتی اتحاد جماهیر شوروی تهیه شده بود، توسعه کلیه صنایع تولید کننده کالاهای مصرفی و وسایل تولید را که نیاز به آنها ماهیت گسترده ای داشت، ارائه می کرد. اقتصاددانان این سمت استدلال کردند که در همه جای دنیا توسعه صنعتی فشرده دقیقاً با این صنایع آغاز شد.

صنعتیسازی که بنا به ضرورت آشکار با ایجاد شاخههای اساسی صنایع سنگین آغاز شد، هنوز نتوانسته کالاهای مورد نیاز روستا را به بازار عرضه کند. عرضه شهر از طریق تجارت عادی مختل شد. یک دور باطل به وجود آمد: برای بازگرداندن تعادل لازم بود صنعتیسازی تسریع شود، برای این کار باید هجوم مواد غذایی، محصولات صادراتی و نیروی کار از روستاها را افزایش داد و برای این کار افزایش تولید نان، افزایش یافت. بازارپسندی آن، در روستاها نیاز به محصولات صنایع سنگین (ماشین آلات) ایجاد می کند. وضعیت با تخریب اساس تولید غلات تجاری در روسیه قبل از انقلاب - مزارع بزرگ زمینداران - در جریان انقلاب پیچیده شد و پروژه ای برای ایجاد چیزی برای جایگزینی آنها مورد نیاز بود.

سیاست صنعتیسازی که توسط استالین ادامه یافت مستلزم مقادیر زیادی بودجه و تجهیزات بود که از صادرات گندم و سایر کالاها به خارج از کشور به دست میآمد. طرح های بزرگی برای مزارع جمعی ایجاد شد تا محصولات کشاورزی را به ایالت تحویل دهند. افت شدید سطح زندگی دهقانان و قحطی 1932-1933، به گفته مورخان، نتیجه این کارزارهای تهیه غلات بود. میانگین استاندارد زندگی مردم در مناطق روستایی در طول تاریخ بعدی اتحاد جماهیر شوروی هرگز به سطح سال 1929 بازگشته است.

موضوع اصلی انتخاب روش صنعتی سازی است. بحث در این باره دشوار و طولانی بود و نتیجه آن شخصیت دولت و جامعه را از پیش تعیین می کرد. اتحاد جماهیر شوروی، بر خلاف روسیه در آغاز قرن، وام های خارجی را به عنوان منبع مهم بودجه نداشت، تنها با هزینه منابع داخلی می توانست صنعتی شود. یک گروه بانفوذ (عضو دفتر سیاسی N.I. Bukharin، رئیس شورای کمیسرهای خلق A.I. Rykov و رئیس شورای مرکزی اتحادیه های کارگری M.P. Tomsky) از گزینه "محافظه" انباشت تدریجی وجوه از طریق ادامه NEP دفاع کردند. . L. D. Trotsky - نسخه اجباری. استالین در ابتدا از دیدگاه بوخارین حمایت کرد، اما پس از اخراج تروتسکی از کمیته مرکزی حزب در پایان سال 1927، او موضع خود را به موضع کاملاً مخالف تغییر داد. این منجر به پیروزی قاطع طرفداران صنعتی شدن اجباری شد.

برای سال های 1928-1940، طبق برآوردهای سیا، متوسط رشد سالانه تولید ناخالص ملی در اتحاد جماهیر شوروی 6.1٪ بود که کمتر از ژاپن بود، قابل مقایسه با رقم مشابه در آلمان و به طور قابل توجهی بالاتر از رشد در آلمان بود. توسعه یافته ترین کشورهای سرمایه داری که "رکود بزرگ" را تجربه می کنند. در نتیجه صنعتی شدن، اتحاد جماهیر شوروی از نظر تولید صنعتی در اروپا جایگاه اول و در جهان دوم شد و از انگلیس، آلمان، فرانسه پیشی گرفت و تنها پس از ایالات متحده در رتبه دوم قرار گرفت. سهم اتحاد جماهیر شوروی در تولید صنعتی جهان تقریباً به 10٪ رسید. جهش ویژه ای در توسعه متالورژی، انرژی، ماشین سازی ابزار و صنایع شیمیایی حاصل شد. در واقع یک سری صنایع جدید پدید آمدند: آلومینیوم، هوانوردی، صنایع خودروسازی، تولید بلبرینگ، ساخت تراکتور و تانک. یکی از مهمترین نتایج صنعتی شدن غلبه بر عقب ماندگی فنی و ایجاد استقلال اقتصادی اتحاد جماهیر شوروی بود.

این سؤال که چقدر این دستاوردها به پیروزی در جنگ بزرگ میهنی کمک کرد، همچنان موضوع بحث است. در دوران اتحاد جماهیر شوروی، این دیدگاه پذیرفته شد که صنعتی شدن و تسلیح مجدد قبل از جنگ نقش تعیین کننده ای داشتند. منتقدان خاطرنشان می کنند که در آغاز زمستان 1941، سرزمینی که 42٪ از جمعیت اتحاد جماهیر شوروی قبل از جنگ در آن زندگی می کردند، اشغال شد، 63٪ از زغال سنگ استخراج شد، 68٪ از چدن ذوب شد و غیره. V. Lelchuk می نویسد: "پیروزی را نمی توان با کمک پتانسیل قدرتمندی که در طول سال های صنعتی سازی شتابان ایجاد شد، به دست آورد." با این حال، اعداد برای خود صحبت می کنند. علیرغم این واقعیت که در سال 1943 اتحاد جماهیر شوروی فقط 8.5 میلیون تن فولاد تولید کرد (در مقایسه با 18.3 میلیون تن در سال 1940)، در حالی که صنعت آلمان در آن سال بیش از 35 میلیون تن (شامل آنهایی که در کارخانه های متالورژی اروپا تصرف شده بود) را ذوب کرد. آسیب های ناشی از تهاجم آلمان، صنعت اتحاد جماهیر شوروی توانست سلاح های بسیار بیشتری نسبت به صنعت آلمان تولید کند. در سال 1942 ، اتحاد جماهیر شوروی در تولید تانک 3.9 برابر ، هواپیماهای جنگی 1.9 برابر ، انواع اسلحه 3.1 بار از آلمان پیشی گرفت. در همان زمان، سازماندهی و فناوری تولید به سرعت بهبود یافت: در سال 1944، هزینه انواع محصولات نظامی در مقایسه با سال 1940 به نصف کاهش یافت. رکورد تولید نظامی به این دلیل به دست آمد که تمام صنایع جدید هدفی دوگانه داشتند. پایگاه مواد خام صنعتی با احتیاط فراتر از اورال و سیبری قرار داشت، در حالی که سرزمین های اشغالی عمدتاً صنایع قبل از انقلاب بودند. تخلیه صنعت به اورال، منطقه ولگا، سیبری و آسیای مرکزی نقش مهمی ایفا کرد. تنها در طول سه ماه اول جنگ، 1360 شرکت بزرگ (عمدتاً نظامی) جابجا شدند.

علیرغم شهرنشینی سریع که از سال 1928 شروع شد، تا پایان عمر استالین، اکثریت جمعیت هنوز در مناطق روستایی و دور از مراکز صنعتی بزرگ زندگی می کردند. از سوی دیگر یکی از نتایج صنعتی شدن، تشکیل نخبگان حزبی و کارگری بود. با در نظر گرفتن این شرایط، تغییر استانداردهای زندگی طی سالهای 1928-1952. با ویژگی های زیر مشخص می شود (برای جزئیات بیشتر به زیر مراجعه کنید):

• میانگین استاندارد زندگی در سراسر کشور دچار نوسانات قابل توجهی شد (به ویژه در ارتباط با برنامه پنج ساله اول و جنگ)، اما در سال های 1938 و 1952 بالاتر یا تقریباً مشابه سال 1928 بود.
• بیشترین افزایش استانداردهای زندگی در میان نخبگان حزبی و کارگری بود.
• بر اساس برآوردهای مختلف، استاندارد زندگی اکثریت قریب به اتفاق ساکنان روستایی (و در نتیجه اکثریت جمعیت کشور) بهبود نیافته و یا به طور قابل توجهی بدتر شده است.

روشهای صنعتیسازی استالین، جمعسازی در روستاها، و حذف سیستم تجاری خصوصی منجر به کاهش قابلتوجه در صندوق مصرف و در نتیجه، سطح زندگی در سراسر کشور شد. رشد سریع جمعیت شهری منجر به بدتر شدن وضعیت مسکن شده است. یک دوره "تراکم" دوباره گذشت. تا پایان سال 1929، سیستم کارت تقریباً به تمام محصولات غذایی و سپس به محصولات صنعتی گسترش یافت. با این حال، حتی با کارت نیز دریافت جیره های لازم غیرممکن بود و در سال 1931 "حکم نامه" اضافی معرفی شد. خرید غذا بدون ایستادن در صف های بزرگ غیرممکن بود.

طبق داده های آرشیو حزب اسمولنسک، در سال 1929 در اسمولنسک یک کارگر روزانه 600 گرم نان، اعضای خانواده - 300، چربی - از 200 گرم تا یک لیتر روغن گیاهی در ماه، 1 کیلوگرم شکر در ماه دریافت می کرد. یک کارگر سالانه 30-36 متر کالیکو دریافت می کرد. پس از آن، وضعیت (تا سال 1935) فقط بدتر شد. GPU به نارضایتی شدید کارگران اشاره کرد.

جمعی سازی

>

از آغاز دهه 1930 ، جمع آوری کشاورزی انجام شد - اتحاد همه مزارع دهقانی به مزارع جمعی متمرکز. تا حد زیادی، حذف حقوق مالکیت زمین نتیجه حل «مسئله طبقاتی» بود. علاوه بر این، با توجه به دیدگاه های اقتصادی رایج آن زمان، مزارع جمعی بزرگ می توانستند با استفاده از فناوری و تقسیم کار کارآمدتر فعالیت کنند.

جمع آوری یک فاجعه برای کشاورزی بود: طبق داده های رسمی، برداشت ناخالص غلات از 733.3 میلیون سنتر در سال 1928 به 696.7 میلیون سنتر در سال های 1931-32 کاهش یافت. عملکرد دانه در سال 1932 5.7 سی سی در هکتار در مقایسه با 8.2 سی سی در هکتار در سال 1913 بود. تولید ناخالص کشاورزی در سال 1928 در مقایسه با 1913، 124 درصد، در 121-1929، در 117-1930، در سال 1931-114 درصد، در سال 1931-114 درصد بود. -107% در سال 1933-101% تولید دام در سال 1933 65% از سطح 1913 بود. اما به هزینه دهقانان، جمع آوری غلات تجاری، که کشور برای صنعتی شدن به آن نیاز داشت، 20 درصد افزایش یافت.

پس از اختلال در خرید غلات در سال 1927، زمانی که لازم بود اقدامات اضطراری انجام شود (قیمت های ثابت، بسته شدن بازارها و حتی سرکوب)، و یک کمپین حتی فاجعه بارتر خرید غلات در سال های 1928-1929. موضوع باید فوراً حل می شد. اقدامات فوقالعاده در حین خرید در سال 1929، که قبلاً به عنوان چیزی کاملاً غیرعادی تلقی میشد، حدود 1300 شورش را ایجاد کرد. در سال 1929 کارت نان در همه شهرها (در سال 1928 - در برخی شهرها) معرفی شد.

مسیر ایجاد کشاورزی از طریق طبقه بندی دهقانان به دلایل ایدئولوژیک با پروژه شوروی ناسازگار بود. دوره ای برای جمع آوری تعیین شد. این همچنین به معنای انحلال کولاک ها "به عنوان یک طبقه" بود.

کارتهای نان، غلات و ماکارونی از اول ژانویه 1935 و سایر کالاها (از جمله غیر خوراکی) از اول ژانویه 1936 لغو شدند. این امر با افزایش دستمزدها در بخش صنعت و افزایش حتی بیشتر در ایالت همراه بود قیمت جیره بندی برای انواع کالاها استالین در مورد لغو کارت ها اظهار داشت: "زندگی بهتر شده است، زندگی سرگرم کننده تر شده است."

در مجموع، مصرف سرانه بین سال های 1928 و 1938 22 درصد افزایش یافت. با این حال، این رشد در میان گروه نخبگان حزبی و کارگری بیشترین میزان را داشت و بر اکثریت قریب به اتفاق جمعیت روستایی یا بیش از نیمی از جمعیت کشور تأثیری نداشت.

ترور و سرکوب

>

در دهه 1920، سرکوب سیاسی علیه انقلابیون سوسیالیست و منشویک ها که از عقاید خود دست برنداشتند، ادامه یافت. اشراف سابق نیز به دلیل اتهامات واقعی و دروغ مورد سرکوب قرار گرفتند.

پس از شروع جمعی سازی اجباری کشاورزی و صنعتی شدن شتابان در اواخر دهه 1920 و اوایل دهه 1930، استقرار، به گفته برخی مورخان، دیکتاتوری استالین و تکمیل ایجاد یک رژیم استبدادی در اتحاد جماهیر شوروی در این دوره، سرکوب های سیاسی تبدیل شد. گسترده است.

سرکوبهایی که تا زمان مرگ استالین ادامه یافت، در دوره "ترور بزرگ" 1937-1938 که "یژووشچینا" نیز نامیده میشود، به شدت خاصی رسید. در این مدت صدها هزار نفر به اتهامات واهی ارتکاب جرایم سیاسی تیرباران شدند و به اردوگاه های گولاگ فرستاده شدند.

سیاست خارجی اتحاد جماهیر شوروی در دهه 1930

>

پس از به قدرت رسیدن هیتلر، استالین به شدت سیاست سنتی شوروی را تغییر داد: اگر قبلاً هدف آن اتحاد با آلمان علیه سیستم ورسای بود و از طریق کمینترن - مبارزه با سوسیال دموکرات ها به عنوان دشمن اصلی (نظریه "سوسیال فاشیسم" نگرش شخصی استالین است)، اکنون شامل ایجاد یک سیستم "امنیت جمعی" در داخل اتحاد جماهیر شوروی و کشورهای آنتانت سابق علیه آلمان و اتحاد کمونیست ها با تمام نیروهای چپ علیه فاشیسم است. (تاکتیک "جبهه مردمی"). فرانسه و انگلیس از اتحاد جماهیر شوروی می ترسیدند و امیدوار بودند که هیتلر را "ممنون" کنند که در تاریخ "توافق مونیخ" و متعاقباً در شکست مذاکرات بین اتحاد جماهیر شوروی و انگلیس و فرانسه در مورد همکاری نظامی علیه آلمان آشکار شد. بلافاصله پس از مونیخ، در پاییز 1938، استالین به آلمان در مورد مطلوبیت بهبود روابط متقابل از نظر تجاری اشاره هایی کرد. در 1 اکتبر 1938، لهستان در اولتیماتومی از جمهوری چک خواست که منطقه Cieszyn را که موضوع اختلافات ارضی بین آن و چکسلواکی در 1918-1920 بود، به آن واگذار کند. و در مارس 1939، آلمان بخش باقی مانده چکسلواکی را اشغال کرد. در 10 مارس 1939، استالین در کنگره هجدهم حزب گزارشی ارائه کرد که در آن اهداف سیاست شوروی را به شرح زیر تنظیم کرد:

«1 به دنبال کردن سیاست صلح و تقویت روابط تجاری با همه کشورها ادامه دهید.

2. ...اجازه ندهید جنگ افروزان که عادت دارند در گرما با دستان دیگران بجنگند، کشور ما را به درگیری بکشانند.»

این امر توسط سفارت آلمان به عنوان نشانه ای از بی میلی مسکو به عنوان متحدان انگلیس و فرانسه مورد توجه قرار گرفت. در ماه مه، لیتوینوف، یهودی و حامی سرسخت دوره «امنیت جمعی»، از سمت خود به عنوان رئیس NKID برکنار شد و مولوتوف جایگزین او شد. رهبری آلمان نیز این را نشانه ای مساعد می دانست.

در آن زمان، به دلیل ادعاهای آلمان علیه لهستان، اوضاع بین المللی به شدت تشدید شده بود و این بار فرانسه آمادگی خود را برای جنگ با آلمان نشان داد و سعی در جذب اتحاد جماهیر شوروی داشت. در تابستان 1939، استالین در حالی که از مذاکرات برای اتحاد با انگلیس و فرانسه حمایت می کرد، به طور همزمان مذاکراتی را با آلمان آغاز کرد. همانطور که مورخان اشاره می کنند، با بدتر شدن روابط بین آلمان و لهستان و تقویت بین بریتانیا، لهستان و ژاپن، اشاره های استالین به آلمان تشدید شد. از این رو این نتیجه حاصل می شود که سیاست استالین آنقدر طرفدار آلمان نبود که ماهیت ضد انگلیسی و ضد لهستانی داشت. استالین به قول خودش قاطعانه از وضعیت موجود راضی نبود، او به امکان پیروزی کامل آلمان و استقرار هژمونی آن در اروپا اعتقاد نداشت.

سیاست خارجی اتحاد جماهیر شوروی در 1939-1940

>

در شب 17 سپتامبر 1939، اتحاد جماهیر شوروی لشکرکشی لهستانی را در غرب اوکراین و غرب بلاروس (از جمله منطقه بیالیستوک) که بخشی از لهستان بودند، و همچنین منطقه ویلنا، که طبق پروتکل مخفی اضافی به معاهده عدم تجاوز بین آلمان و اتحاد جماهیر شوروی به عنوان حوزه منافع اتحاد جماهیر شوروی طبقه بندی شد. در 28 سپتامبر 1939، اتحاد جماهیر شوروی یک معاهده دوستی و مرزها با آلمان منعقد کرد که تقریباً در امتداد "خط کرزن" "مرز بین منافع دولتی متقابل در قلمرو دولت سابق لهستان" تعیین شد. در اکتبر 1939، غرب اوکراین بخشی از SSR اوکراین، بلاروس غربی بخشی از BSSR شد و منطقه ویلنا به لیتوانی منتقل شد.

در پایان سپتامبر - اوایل اکتبر 1939، قراردادهایی با استونی، لتونی و لیتوانی منعقد شد که بر اساس پروتکل محرمانه الحاقی به معاهده عدم تجاوز بین آلمان و اتحاد جماهیر شوروی، در حوزه منافع آلمان گنجانده شد. اتحاد جماهیر شوروی، که بر اساس آن پایگاه های نظامی شوروی.

در 5 اکتبر 1939، اتحاد جماهیر شوروی به فنلاند نیز پیشنهاد داد که طبق پروتکل الحاقی سری به معاهده عدم تجاوز بین آلمان و اتحاد جماهیر شوروی، در حوزه منافع اتحاد جماهیر شوروی طبقه بندی شده بود، این امکان را بررسی کند. انعقاد پیمان کمک متقابل با اتحاد جماهیر شوروی. مذاکرات در 11 اکتبر آغاز شد، اما فنلاند پیشنهادات شوروی را هم برای یک پیمان و هم برای اجاره و مبادله سرزمینها رد کرد. در 30 نوامبر 1939، اتحاد جماهیر شوروی جنگ با فنلاند را آغاز کرد. این جنگ در 12 مارس 1940 با امضای معاهده صلح مسکو پایان یافت که تعدادی از امتیازات ارضی فنلاند را به ثبت رساند. با این حال ، هدف اولیه - شکست کامل فنلاند - محقق نشد و تلفات نیروهای شوروی در مقایسه با برنامه ها که پیروزی آسان و سریع با نیروهای کوچک را پیش بینی می کرد بسیار زیاد بود. اعتبار ارتش سرخ به عنوان یک دشمن قوی تضعیف شد. این امر به ویژه بر آلمان تأثیر زیادی گذاشت و هیتلر را به سمت ایده حمله به اتحاد جماهیر شوروی سوق داد.

در اکثر ایالت ها و همچنین در اتحاد جماهیر شوروی قبل از جنگ ، آنها ارتش فنلاند و از همه مهمتر قدرت استحکامات "خط Mannerheim" را دست کم گرفتند و معتقد بودند که نمی تواند مقاومت جدی ایجاد کند. بنابراین ، "سر و صدا طولانی" با فنلاند به عنوان شاخصی از ضعف و عدم آمادگی ارتش سرخ برای جنگ تلقی شد.

در 14 ژوئن 1940، دولت شوروی اولتیماتوم به لیتوانی و در 16 ژوئن - به لتونی و استونی ارائه کرد. به طور اساسی، معنای اولتیماتوم ها یکسان بود - این دولت ها موظف بودند دولت های دوست اتحاد جماهیر شوروی را به قدرت برسانند و به گروه های اضافی از نیروها اجازه ورود به قلمرو این کشورها را بدهند. شرایط پذیرفته شد. در 15 ژوئن، نیروهای شوروی وارد لیتوانی و در 17 ژوئن - به استونی و لتونی وارد شدند. دولت های جدید ممنوعیت فعالیت احزاب کمونیستی را لغو کردند و انتخابات زودهنگام پارلمانی را اعلام کردند. انتخابات در هر سه ایالت توسط بلوکهای کارگر (اتحادیههای) طرفدار کمونیست - تنها لیستهای انتخاباتی پذیرفته شده در انتخابات - برنده شد. پارلمان های تازه منتخب قبلاً در 21-22 ژوئیه ایجاد SSR استونی، SSR لتونی و SSR لیتوانی را اعلام کردند و اعلامیه ورود به اتحاد جماهیر شوروی را تصویب کردند. در 3-6 اوت 1940 طبق تصمیمات این جمهوری ها به اتحاد جماهیر شوروی پذیرفته شدند. (برای جزئیات بیشتر، به الحاق کشورهای بالتیک به اتحاد جماهیر شوروی (1939-1940) مراجعه کنید).

پس از شروع تجاوز آلمان به اتحاد جماهیر شوروی در تابستان 1941، نارضایتی ساکنان بالتیک از رژیم شوروی دلیل حملات مسلحانه آنها به نیروهای شوروی شد که به پیشروی آلمان به سمت لنینگراد کمک کرد.

در 26 ژوئن 1940 اتحاد جماهیر شوروی از رومانی خواست که بسارابیا و بوکووینا شمالی را به آن منتقل کند. رومانی با این اولتیماتوم موافقت کرد و در 28 ژوئن 1940، نیروهای شوروی به قلمرو بسارابیا و بوکووینا شمالی وارد شدند (برای جزئیات بیشتر، الحاق بیسارابیا به اتحاد جماهیر شوروی را ببینید). در 2 اوت 1940، در جلسه هفتم شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی، قانون تشکیل اتحادیه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مولداوی به تصویب رسید. اتحاد جماهیر شوروی مولداوی شامل: شهر کیشینو، 6 ناحیه از 9 ناحیه بیسارابیا (بالتی، بندری، کاگول، کیشیناو، اورهی، سوروکا) و همچنین شهر تیراسپول و 6 ناحیه از 14 ناحیه جمهوری خودمختار شوروی سابق مولداوی بود. (Grigoriopol، Dubossary، Kamensky، Rybnitsa، Slobodzeisky، Tiraspolsky). مناطق باقی مانده از MSSR، و همچنین مناطق آکرمان، ازمیل و خوتین در بسارابیا، به SSR اوکراین منتقل شدند. بوکووینا شمالی نیز بخشی از اتحاد جماهیر شوروی اوکراین شد.

جنگ بزرگ میهنی

>

در 22 ژوئن 1941، آلمان نازی با نقض مفاد معاهده عدم تجاوز به اتحاد جماهیر شوروی حمله کرد. جنگ بزرگ میهنی آغاز شد. آلمان و متحدانش در ابتدا توانستند به موفقیت های بزرگی دست یابند و سرزمین های وسیعی را تصرف کنند، اما هرگز نتوانستند مسکو را تصرف کنند و در نتیجه جنگ طولانی شد. در طول نبردهای نقطه عطف استالینگراد و کورسک، نیروهای شوروی به حمله پرداختند و ارتش آلمان را شکست دادند و در ماه می 1945 با تصرف برلین، جنگ را با پیروزی به پایان رساندند. در سال 1944، تووا بخشی از اتحاد جماهیر شوروی شد و در سال 1945، در نتیجه جنگ با ژاپن، ساخالین جنوبی و جزایر کوریل ضمیمه شدند. در طول جنگ و در نتیجه اشغال، کل تلفات جمعیتی در اتحاد جماهیر شوروی به 26.6 میلیون نفر رسید.

زمان پس از جنگ

>

پس از جنگ، احزاب کمونیست دوست اتحاد جماهیر شوروی در کشورهای اروپای شرقی (مجارستان، لهستان، رومانی، بلغارستان، چکسلواکی، آلمان شرقی) به قدرت رسیدند. نقش آمریکا در جهان تقویت شده است. روابط بین اتحاد جماهیر شوروی و غرب به شدت بدتر شد (نگاه کنید به جنگ سرد). بلوک نظامی ناتو به وجود آمد که در مخالفت با آن سازمان پیمان ورشو تشکیل شد.

پس از جنگ و قحطی سال 1946، سیستم جیره بندی در سال 1947 لغو شد، اگرچه بسیاری از کالاها با کمبود مواجه شدند، به ویژه در سال 1947 دوباره قحطی رخ داد. علاوه بر این، در آستانه لغو کارت، قیمت کالاهای جیره بندی افزایش یافت. این در 1948-1953 مجاز شد. به طور مکرر و آشکار قیمت ها را کاهش دهند. کاهش قیمت تا حدودی سطح زندگی مردم شوروی را بهبود بخشید. در سال 1952، هزینه نان 39٪ قیمت در پایان سال 1947، شیر - 72٪، گوشت - 42٪، شکر - 49٪، کره - 37٪ بود. همانطور که در نوزدهمین کنگره CPSU اشاره شد، در همان زمان قیمت نان در ایالات متحده آمریکا 28٪، در انگلستان 90٪ و در فرانسه بیش از دو برابر شد. هزینه گوشت در ایالات متحده آمریکا 26٪، در انگلستان - 35٪، در فرانسه - 88٪ افزایش یافته است. اگر در سال 1948 دستمزدهای واقعی به طور متوسط 20٪ کمتر از سطح قبل از جنگ بود، در سال 1952 آنها قبلاً 25٪ از سطح قبل از جنگ فراتر رفتند و تقریباً به سطح 1928 رسیدند. با این حال، در میان دهقانان، درآمد واقعی حتی در 1952 در 40% پایین تر از سطح 1928 باقی ماند. 30 سال پس از پایان جنگ، اتحاد جماهیر شوروی در اولین استاندارد زندگی بود. 10 کشور توسعه یافته جهان (hdr.undp.org)، برخلاف تاریخ 20 ساله کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق پس از اتحاد جماهیر شوروی، که در آن استاندارد زندگی در حال حاضر در سطح کشورهای جهان سوم است.

اتحاد جماهیر شوروی در 1953-1991

>

در سال 1953 ، رهبر اتحاد جماهیر شوروی I.V. پس از سه سال مبارزه برای قدرت در میان رهبری CPSU، برخی از سیاستهای کشور آزادسازی و بازسازی تعدادی از قربانیان ترور استالین انجام شد. گرم شدن خروشچف رسید.

ذوب خروشچف

>

نقطه شروع یخ زدگی مرگ استالین در سال 1953 بود. در بیستمین کنگره CPSU در سال 1956، نیکیتا خروشچف سخنرانی کرد که در آن کیش شخصیت استالین و سرکوب های استالین مورد انتقاد قرار گرفت. به طور کلی، مسیر خروشچف در راس حزب مورد حمایت قرار می گرفت و با منافع آن مطابقت داشت، زیرا قبلاً حتی برجسته ترین کارگزاران حزب نیز در صورت آبروریزی می توانستند از جان خود بترسند. سیاست خارجی اتحاد جماهیر شوروی، مسیری را به سوی «همزیستی مسالمت آمیز» با جهان سرمایه داری اعلام کرد. خروشچف همچنین شروع به نزدیکی با یوگسلاوی کرد.

دوران رکود

>

در سال 1965، N.S. Khrushchev از قدرت برکنار شد. در پی آن تلاش هایی برای اصلاحات اقتصادی صورت گرفت، اما به زودی عصر رکود نامیده شد. در اتحاد جماهیر شوروی دیگر سرکوب گسترده ای وجود نداشت.

• بر اساس برآوردهای بانک جهانی، بودجه آموزش در اتحاد جماهیر شوروی در سال 1970 بالغ بر 7 درصد از تولید ناخالص داخلی بود.

پرسترویکا

>

در سال 1985، گورباچف آغاز پرسترویکا را اعلام کرد. در سال 1989، انتخابات شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی، در سال 1990 - برای شورای عالی RSFSR برگزار شد.

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی

>

تلاش برای اصلاح نظام شوروی منجر به تشدید بحران در کشور شد. در عرصه سیاسی، این بحران به عنوان رویارویی بین گورباچف رئیس جمهور اتحاد جماهیر شوروی و رئیس جمهور RSFSR یلتسین بیان شد. یلتسین به طور فعال شعار نیاز به حاکمیت RSFSR را ترویج کرد.

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در پس زمینه شروع یک بحران عمومی اقتصادی، سیاست خارجی و جمعیتی رخ داد. در سال 1989، آغاز بحران اقتصادی در اتحاد جماهیر شوروی برای اولین بار رسما اعلام شد (رشد اقتصادی با کاهش جایگزین شد).

تعدادی از درگیری های بین قومیتی در قلمرو اتحاد جماهیر شوروی شعله ور می شود که حادترین آنها درگیری قره باغ از سال 1988 است. در سال 1989 شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی ارمنستان الحاق قره باغ کوهستانی را اعلام کرد و اتحاد جماهیر شوروی آذربایجان شروع به محاصره کرد. در آوریل 1991، در واقع جنگی بین دو جمهوری شوروی آغاز شد.